عصر رسانه - روزنامه صبح ایران

۱۴۰۳-۰۴-۲۶ ۱۰:۳۳

مدیریت داخلی و گشایش در سیاست خارجی

برجام و منافع اقتصادی آن در مناظره‌ها و برنامه‌های تلویزیونی هفته گذشته نامزدهای انتخاباتی ، داغ‌تر از موضوعات دیگر بود. نکته‌ای که پیوست حضور محمدجواد ظریف در کمپین تبلیغاتی مسعود پزشکیان موجب برانگیختن فضای سیاسی کشور شد و اصولگرایان را در مقابل این شرایط وادار به بیان موضوعاتی همچون خروج ترامپ از برجلم و تحریم‌های مترتب بر آن کرد. اما واقعیت امر چیست؟ آیا برجام به گشایش‌های اقتصادی ختم خواهد شد؟ برجام می‌توانست به بهبود کلی وضعیت اقتصاد کمک کند؟این موضوع را باید از دو سمت جست‌وجو کرد. مثلا سوال‌هایی دیگری در این بین وجود دارد که جنبه منفی نپیوستن به معاهدات بین‌المللی یا انسداد مذاکرات و مراودات جهانی را برجسته می‌کند.

آیا ممکن است برخی جنبه‌های بروز فساد در ایران و اختلاس‌های بزرگ را به بن‌بست‌های سیاست خارجی گره زد؟ این موضوعات میراث‌دار دو نظریه سیاسی در ایران هستند. کسانی که می‌گویند همه مسائل به مدیریت داخلی بازمی‌گردد و همین گروه معتقدند بدون برجام و یا گشایش‌های سیاسی- بین‌الملل هم می‌توان به قله‌ها رسید. کسانی که هم می‌گویند گشایش در سیاست خارجی همانگونه در آمار و ارقام سال‌های بعد از تصویب برجام آمده، تورم را به طرز چشمگیری کاهش داد و فروش نفت ایران را بهبود بخشید. اما همین موضوع دستمایه پاسخ از طرف گروه مخالف برجام است. آنها می‌گویند بدون برجام هم فروش نفت افزایش یافته و در دولت سیزدهم سفره مردم به مذاکرات گره نخورد. اما یک تفاوت عمده در شرایط برجام و روش دولت سیزدهم برای اداره اقتصاد وجود داشته که قابل تامل است.آمارها می‌گویند بعد از تصویب برجام تورم کاهش یافته و رشد اقتصادی بهبود نسبی را نشان داده است. اگر رشد اقتصادی آن دوره و رشد اقتصادی زمان دولت سیزدهم را به فروش نفت و دوپینگ نفتی اقتصاد ایران نسبت دهیم، اما تورم به عنوان یک شاخص کلیدی نشانگر بهتری از شرایط داخلی است. اگر عملکرد مردم و مدیران را در یک چرخه موثر بر یکدیگر در نظر بگیریم که در نهایت بی‌ثباتی اقتصاد و افزایش تورم را در پی دارد، این نکته بدیهی است شرایط اقتصاد ایران بعد از برجام در یک پیوستگی از آرامش روانی اولیه قرار گرفت. واهمه از آینده و جو انتظاری گرانی و تورم کاهش یافت. این موضوع بدون تردید کمک بزرگی به اقتصاد کشور بود که تورم را کاهشی کرد. اما این همه ماجرا نیست چرا که نحوه مدیریت در کشور چه در بخش اجرایی و چه در بخش‌هایی که با صدور پیام‌های سیاسی و اجتماعی، افکارعمومی را شکل می‌دهند در برآیند نهایی در دو وضعیت اشاره شده موثرند. نادیده گرفتن نقش سیاست‌های داخلی و حضور چهره‌ها در مسند ریاست‌جمهوری مثل این است که بگوییم وقتی سوار اتومبیل ایمن یا ناایمن هستیم فرقی ندارد که چه کسی می‌راند. چه بسا خودروهای ناایمنی که توسط یک راننده ماهر و آشنا به وضعیت سالم به مقصد رسیده‌اند. پس مدیریت مهم است. البته این مثال، اتفاقی بودن به مقصدن رسیدن برخی خودروهای ناایمن به مقصد را هم رد نمی‌کند، همانگونه که ممکن است با مدیران ناکارآمد هم ،تحت شرایطی کاملا اتفاقی، برخی کارها به سرانجام رسیده باشد. این موضوع همپوشانی نقاط قوت و ضعف در اجرا را به نمایش می‌گذارد. اما فلسفه می‌گوید امر اتفاقی ناچیز است و اتفاق در امور مهم، اغلب برآیند منفی دارد چراکه تردید و بی‌ثباتی با احتمالات عجین است. اما درباره پیام‌هایی که بیرون از قوه اجرایی به مردم داده شود و جو سیاسی و اقتصادی را متغیر کند نیز می‌توان به منتقدان برجام در زمان تصویب و بعد از آن اشاره کرد. این گروه پس از برجام نیز نشان دادند با نقد شرایط و استفاده از ابزارهای قدرت خود توانستند بر چیدن محصولات اولیه توافق، تاثیر بگذارند. موضوع سرمایه‌گذاری‌های خارجی و ایجاد بسترهای تعامل جهانی برای بهینه کردن تجهیزات داخلی و استفاده از دانش روز دنیا در برخی صنایع که بعد از برجام می‌توانست مشکل استهلاک و کمبود تجهیزات در ایران را رفع کند با موانع مهمی رو به رو شد. امروز ناترازی‌ها در انرژی و استهلاک برخی صنایع مانند داروسازی از آن جهت قابل ارزیابی است که فرصت برجام برای احیای اولیه آنها از دست رفت. فاصله امضای برجام تا خروج ترامپ از این توافق، محدوده مهمی برای استفاده از مزایای یک توافق بود. فارغ از ایرادهایی که ممکن است برجام داشته باشد باید گفت مدیریت داخلی نتوانست زمان را برای منافع ملی مصادره کند و از یک توافق خوب یا بد که مزایا و معایبی داشته به نحو احسن سود ببرد. در نهایت باید گفت جناح‌های سیاسی در ایران با دو مشکل اساسی رو به رو هستند، نخست اینکه بعد از انتخابات و استقرار یک گرایش، قدرت اجماع بر سر منافع ملی را ندارند و دیگر اینکه آنها هر دوره به افکارعمومی این پیام را مخابره می‌کنند: هر فرد یا گروهی بیاید و ضعیت اقتصادی کشور همین خواهد بود. این دو موضوع مشارکت سیاسی مردم را به رکود می‌برد، مشارکتی که به رغم تاکید مسئولان عالیرتبه در کشور، توسط گروه‌های سیاسی ضربه می‌خورد.

جعفررضایی(مدیرمسئول)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پذیرش آگهی

چاپ انواع آگهی روزنامه های کثیرالانتشار

پاسخگویی 24 ساعته

پذیرش تلفنی 66973817-021