وی افزود: پس از تصویب این قانون، درباره نوع کالاهایی که میتوان از طریق کولبری و ملوانی وارد کرد، بحثها و اختلافنظرهایی شکل گرفت. برای مثال، برخی فعالان صنعت نساجی با این موضوع مخالفت کردند و معتقد بودند واردات برخی کالاها از این مسیر با حمایت از تولید داخلی در تضاد است و میتواند تولیدکننده داخلی را با رقیب مواجه کند. به اعتقاد من، این موضوع نشان میدهد که قانون موجود همچنان نیازمند اصلاح و پختگی بیشتر است.
عباد با بیان اینکه نمیتوان واقعیت تجارت مرزی را نادیده گرفت، گفت: مردم مناطق مرزی کشور سالها از انتقال کالا میان ایران و کشورهای همسایه بهعنوان یکی از مشاغل خود استفاده کردهاند و هر زمان تلاش شده این فعالیت بهطور کامل متوقف شود، مشکلات بیشتری ایجاد شده و حتی در مواردی این مسئله به مرگ افراد منجر شده است.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، همین ظرفیت در برخی موارد مورد سوءاستفاده قرار گرفته و بخش قابل توجهی از قاچاق کالا نیز از این مسیر انجام میشود. نمونههای مختلفی از انتقال غیرقانونی سوخت و کالا در مرزها وجود دارد و در جریان جنگ و پس از آن نیز وضعیت مرزها بسته به موقعیت هر منطقه متفاوت بوده است.
این عضو هیات نمایندگان اتاق تهران با اشاره به اختلال در فعالیت برخی مسیرهای تجاری در جریان جنگ اظهار کرد: در برخی مرزها ارتباط با کشورهای خارجی مختل شد؛ برای نمونه، فعالیت لنجها در خلیج فارس برای مدتی متوقف شد. با این حال، در بسیاری از مرزهای دیگر فعالیتها ادامه داشت، زیرا در شرایط جنگی، تحریم و محدودیتهای تجاری، بخشی از کالاهای مورد نیاز کشور ناچار از مسیرهای مختلف، از جمله تجارت مرزی و حتی مسیرهای غیررسمی، جابهجا میشد.
عباد درباره مهمترین کالاهایی که از طریق کولبری و ملوانی وارد کشور میشوند، گفت: بر اساس اطلاعات و گزارشهایی که در سالهای گذشته منتشر شده، سوخت یکی از مهمترین کالاها از نظر حجم گردش در تجارت غیررسمی بوده است. کالاهای الکترونیکی نیز از جمله کالاهایی هستند که سالها از طریق مناطق مرزی وارد کشور شدهاند؛ برای مثال، خرید برخی کالاهای الکترونیکی از شهرهایی مانند بانه با قیمت پایینتر از بازار تهران، سابقه طولانی دارد.
این فعال اقتصادی با تاکید بر ضرورت دسترسی به آمار دقیق گفت: باید مشخص شود در دوره اخیر چه کالاهایی از طریق قانونی جابهجا شده، حجم این تجارت چقدر بوده و چه میزان از کالاها خارج از فهرست مجاز همچنان از این مسیر وارد کشور میشوند. در حال حاضر فهرستی برای تجارت قانونی کولبری و ملوانی وجود دارد، اما همچنان کالاهایی خارج از این فهرست نیز از مسیرهای غیررسمی جابهجا میشوند.
عباد با اشاره به نقش تجارت غیررسمی در تأمین نیاز واحدهای تولیدی طی سالهای تحریم اظهار کرد: ممکن است یک قطعه مورد نیاز یک کارخانه در داخل کشور خراب شود و تولیدکننده برای تأمین قانونی آن مجبور باشد ثبت سفارش انجام دهد؛ فرآیندی که ممکن است زمان زیادی به طول بینجامد. در چنین شرایطی، برخی تولیدکنندگان در سالهای تحریم قطعات و تجهیزات مورد نیاز خود را از طریق کولبری یا لنج و بهویژه از مسیر امارات تامین کردهاند تا بتوانند فعالیت کارخانه را ادامه دهند.
عباد درباره نقش تجارت کولبری و ملوانی در تأمین کالا و تنظیم بازار اظهار کرد: در سالهای تحریم، تجارت کولبری و ملوانی، که در بخش قابل توجهی از آن دوره غیررسمی بود، به دور زدن برخی محدودیتهای تجاری کمک کرد و بسیاری از شرکتها کالاهایی را که امکان واردات سریع آنها از مسیر رسمی وجود نداشت، از این طریق تأمین کردند. بهخصوص قطعات ماشینآلات کارخانهها و مواد مصرفی مورد نیاز واحدهای تولیدی در مواردی از طریق کولبری و لنج وارد کشور شده است. دولت نیز به این نتیجه رسید که این فعالیت باید شفاف و قاعدهمند شود و قانون موجود با همین هدف شکل گرفت.
این فعال اقتصادی با بیان اینکه تجارت مرزی در برخی حوزهها به ادامه فعالیت کارخانهها کمک کرده است، گفت: البته بخش قابل توجهی از کالاهایی که از این مسیر وارد میشوند، کالاهای مصرفی هستند که ورود آنها میتواند به تولید داخلی آسیب بزند. برای مثال، وقتی کالاهای الکترونیکی که مشابه داخلی دارند با هزینه کمتر از طریق قاچاق یا کولبری وارد میشوند، تولیدکننده داخلی با مشکل مواجه خواهد شد. بنابراین این شیوه تجارت در برخی بخشها به تولید کمک کرده و موجب شده کارخانهها سرپا بمانند، اما در برخی بخشهای دیگر میتواند به تولید داخلی آسیب بزند.
عباد تجارت کولبری و ملوانی را «شمشیر دو لبه» توصیف کرد و گفت: این شیوه تجارت میتواند منافع زیادی برای کشور داشته باشد، اما از سوی دیگر، به دلیل همراه شدن آن با قاچاق، مضرات قابل توجهی نیز ایجاد میکند. به نظر من، اصل قانون برای شروع اقدام مناسبی بود و میتواند به شفافیت فعالیتهای مرزی کمک کند، اما لازم است درباره شرایط اجرای آن و بهویژه فهرست کالاهای مجاز بازنگری شود.
این عضو هیات نمایندگان اتاق تهران تاکید کرد: درباره هر کالایی که قرار است در فهرست کالاهای مجاز کولبری و ملوانی قرار گیرد، باید از انجمن تخصصی همان صنعت نظر کارشناسی گرفته شود تا مشخص شود ورود آن کالا از این مسیر به نفع کشور است یا به تولید داخلی آسیب میزند.
عباد درباره اینکه آیا منافع تجارت مرزی بهطور واقعی به مرزنشینان میرسد یا بخش عمده سود نصیب واسطهها میشود؟ گفت: مرزنشینان از این فعالیتها منفعت میبرند، اما احتمالاً بخش بیشتری از سود نصیب واسطهها و افرادی میشود که از طریق شرکتها و شبکههای مختلف، کالاها را وارد و توزیع میکنند. در تجارت غیررسمی و قاچاق معمولاً فاکتور خرید و فروش رسمی وجود ندارد و فعالان این بخش نیز مالیات پرداخت نمیکنند. این افراد بخش قابل توجهی از اقتصاد غیررسمی را تشکیل میدهند و منفعت اصلی نیز در بسیاری از موارد به همین گروهها میرسد.
عضو هیات نمایندگان اتاق تهران با اشاره به سابقه تجارت مرزی در مناطق مرزی اظهار کرد: برای مرزنشینان، این فعالیت یک کار سنتی و ریشهدار است که نسل به نسل ادامه داشته و آنها از این طریق منافع محدودی به دست میآورند، اما در قاچاقهای بزرگ و سازمانیافته، سود اصلی نصیب افرادی میشود که در مقیاس بزرگ فعالیت میکنند و در نهایت نیز این بخش میتواند به منافع کشور آسیب بزند.
