رئیس پیشین صندوق توسعه ملی با بیان اینکه ارز علاوه بر تورم، تحت تاثیر حجم واردات و صادرات نیز قرار دارد، گفت: واردات زیاد، ارز مصرف میکند و در نتیجه قیمت ارز بالا میرود و اثر منفی بر بازار میگذارد. از طرفی صادرات زیاد، ارز را در بازار ارز کشور افزایش میدهد و قیمت ارز پایین میآید. بنابراین این دو پدیده، فارغ از تورم، دوباره بر قیمت ارز اثر میگذارند.وی افزود: اگر تحریمها و محاصره اقتصادی زیاد شود، صادرات سخت میشود و وقتی صادرات سخت میشود، ارز کمتری وارد کشور میشود و دوباره بر تورم اثر متقابل میگذارد.
غضنفری با اشاره به ارتباط صادرات با وضعیت تولید شرکتها، ادامه داد: صادرات تابع کار شرکتهاست. بنابراین شرکتهایی که صادرات انجام میدهند، اگر با ناترازی برق یا ناترازی مواد خام روبهرو باشند و یا کشتیهایی که باید بارشان را بیاورند به موقع نیاورند، آنها هم در تولید ناموفق خواهند بود.وی تصریح کرد: اگر میزان تولید این شرکتها کاهش یابد، صادرات نیز تحت تاثیر قرار میگیرد و مدیریت ارزی در شرایط سختتری قرار میگیرد؛ بنابراین میتوان گفت موضوع ارز به تولید نیز گره خورده است.
وی با اشاره به وجه سیاسی سیاستهای ارزی اظهار کرد: ایران در موضوع تامین ارز مورد نیاز کشور با یک مساله اساسی دیگر هم روبهروست و آن اینکه چقدر در شرایط فعلی میتوانیم با بانکهای دنیا کار کنیم و یا با موسسات بینالمللی حملونقل و کشتیرانی و شبکههای تولید و توزیع محصولات در دنیا مراوده داشته باشیم؛ که این موضوع در واقع وجه سیاسی موضوع تامین ارز و سیاستهای ارزی است.غضنفری گفت: نکته دیگر که باید در سیاستهای ارزی مورد توجه قرار گیرد، این است که مردم چقدر کالاهایی را مصرف میکنند که وابستگی ارزی دارد. این موضوع جنبه اجتماعی ارز است؛ یعنی اینکه چقدر بهداشت و درمان، ورزش و امور خدماتی نیاز ارزی دارند و تا چه میزان در این امور به ارز وابسته هستیم.وی افزود: اینکه آیا زندگی ما پر از کالاهایی است که از بُعد اجتماعی میتواند ارزآوری یا ارزبری داشته باشد نیز بسیار مهم است و باید در سیاستگذاریهای ارزی مورد توجه قرار گیرد.غضنفری در تشریح پویایی شبکه موثر بر بازار ارز گفت: مدیریت این شبکه که کاملاً پویاست، کار بسیار سختی است. اینکه میگویم کاملاً پویاست یعنی هر لحظه یک اتفاقی میافتد که کل شبکه تحت تاثیر این اتفاق قرار میگیرد.
وی درباره درسهایی که باید از سیاستهای ارزی گذشته گرفت، اظهار کرد: طبق قانون بانک مرکزی در حوزه ارز و مدیریت بازار آن مسئولیت دارد و این موارد کاملاً روشن است، اما حقیقت ارز چیزی فراتر از یک قانون است؛ این شبکه گسترده به پدیدهها و پارامترهای متعددی بستگی دارد که همه این موارد در اختیار بانک مرکزی نیست.غضنفری تاکید کرد: این سخنان برای دفاع از عملکرد بانک مرکزی نیست، بلکه به طور کلی همه پدیدههای اجتماعی و اقتصادی و سیاسی کشور در ایران و خارج از ایران به هم پیوستگی دارند.وی ادامه داد: هر کسی که مسئولیت میپذیرد، از یک طرف احساس میکند که باید پاسخگو و مسئول باشد که درست است، از طرف دیگر احساس میکند تمام اجزایی که بر آن ادارهای که دارد مدیریت میکند اثر میگذارند اما در اختیارش نیستند، چون تاثیر و تاثرهای این شبکه به قدری گسترده است که نمیتوان گفت یک فرد حقوقی، چه رئیس کل بانک مرکزی باشد و چه هر یک از وزرا، بر کل پدیدهها احاطه دارد.رئیس پیشین صندوق توسعه ملی گفت: در حقیقت شرایط به گونهای است که یک فرد حقوقی حتی با اختیارات کامل هم نه اختیار اثرگذاری بر همه عوامل موثر بر بازار ارز را دارد و نه توان کافی برای رسیدگی به آن.
وی افزود: اگر میخواهیم از اتفاقات گذشته درسآموزی کنیم، اولین درس که باید یاد بگیریم این است که خطی به موضوعات نگاه نکنیم. یعنی فکر نکنیم همه صفر تا صد در بانک مرکزی است و همه صفر تا صد تولید صنعتی در وزارت صنعت است و همه صفر تا صد تولید کشاورزی در وزارت کشاورزی است، زیرا همه آنها قسمت انتهایی یک زنجیرهای را مدیریت میکنند که قسمت ابتدایی آن در اختیار خودشان نیست.غضنفری با تاکید بر ضرورت مدیریت یکپارچه و مشارکتی در دولت اظهار کرد: اینجاست که باید مفهوم یکپارچگی و مدیریت مشارکتی در دولت را مورد تاکید قرار داد؛ یعنی تمام وزرای اقتصادی باید در کنار هم درباره تولید و صادرات و قیمت ارز و خودکفایی و محصولات کشاورزی و خرید گندم و حقوق و دستمزد و درآمدهای دولت و مالیات، با هم تصمیم بگیرند، چون اینها کاملاً به هم پیوسته و وابسته هستند.
غضنفری درباره این دیدگاه که تنگه هرمز ابزار چانهزنی است، نه یک کارت دائمی، اظهار کرد: هر دو میتواند باشد؛ هم ابزار چانهزنی برای شرایط حال و هم یک کارت بازی برای ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران در بلندمدت.وی توضیح داد: الان در مذاکرات کاملاً میتواند مبنای گفتوگو باشد که اگر محاصره را بردارید و به یادداشت تفاهم برگردید، تنگه هرمز باز میشود و کشتیرانی با ترتیبات ایرانی شروع میشود. این میشود ابزار چانهزنی در شرایط حاضر که باید داشته باشیم.
غضنفری افزود: اما اینکه تنگه هرمز یک کارت بازی برای همیشه است، معنایش این است که حالا اگر حتی توافقنامه را هم پذیرفتند و اجرا هم کردند و به اصطلاح محاصره را هم برداشتند و شرایط ایران هم محقق شد، همچنان بیخ گوش همه دنیا این هست که اگر بخواهند به ایران فشار بیاورند و سلطهگری کنند، ایران میتواند دوباره از طریق تنگه پاسخ مناسبی به آنها بدهد.وی تاکید کرد: ابزار تنگه هرمز همیشه قابل استفاده است، چون این جغرافیا همیشه همین جغرافیاست. حالا راههای بدیلی هم که مطرح میشود، حتماً با موانعی روبهرو خواهد شد و فایده خود را از دست خواهد داد.رئیس پیشین صندوق توسعه ملی ادامه داد: یعنی تنگه هرمز هم ابزار چانهزنی است و هم کارتی برای آینده؛ البته باید به همین موضوع هم نگاه سیستمی داشت، زیرا «با یک مداد رنگی نمیتوان همیشه نقاشی خوب کشید بلکه به یک جعبه مداد رنگی نیاز داریم.»غضنفری گفت: نگاه جامعی که به آن اشاره کردم هم درست به همین منوال است؛ یعنی باید همه مؤلفههای مهم و موثر را با هم دید. بنابراین در این جعبه مداد رنگی یا بهتر بگوییم جعبه ابزار باید هم خوب جنگیدن باشد و هم دفاع؛ هم آفند و هم پدافند؛ هم باید مذاکره باشد و هم مراقب نیرنگها و دسیسهها بود که این جامعنگری نیازمند شناخت کامل از شرایط است.
