در همین رابطه، هادی تیزهوش تابان، رئیس اتاق مشترک ایران و روسیه، ابعاد تغییر مسیر تجارت ایران، ظرفیت بنادر شمالی، چالشهای لجستیکی، آینده تجارت با روسیه و کشورهای اوراسیا همچنین احتمال جایگزینی روبل و ریال در مبادلات تجاری دو کشور را بررسی کرده است.
هادی تیزهوش تابان با اشاره به شرایط جدید تجارت خارجی ایران اظهار کرد: جنگ اخیر میان ایران، آمریکا و اسرائیل از یکسو خساراتی به بنادر جنوبی و زیرساختهای لجستیکی مرتبط با آن وارد کرد و از سوی دیگر، محاصره دریایی تنگه هرمز، تجارت آزاد از این مسیرها را با دشواری مواجه ساخت
تیزهوش افزود: بخش قابل توجهی از کالاهای مورد اساسی و نیاز کشور از طریق واردات تأمین میشود. این واردات عمدتاً از بنادر جنوبی انجام میشد،اما با شرایطی که پس از شروع جنگ در اسفند ۱۴۰۴ ایجاد شد، فعال کردن نقش بنادر شمالی و سایر مرزهای کشور باید در اولویت قرار گیرد؛ بهویژه در حوزه کالاهای اساسی.
رئیس اتاق مشترک ایران و روسیه ادامه داد: تفویض اختیار به استانداران استانهای مرزی برای واردات کالاهای اساسی نیز در همین راستا صورت گرفته و نشان میدهد سیاستگذاران ایران به دنبال فعالسازی مسیرهای جایگزین برای تأمین نیازهای کشور است.
تیزهوش تابان خاطرنشان کرد: با توجه به آسیبهای اخیر حملات نظامی در حوزه فولاد و پتروشیمی، ایران به واردات برخی نهادهها و محصولات این بخشها نیز نیاز خواهد داشت و کشورهای روسیه و چین ظرفیت مناسبی برای تأمین این اقلام از مسیر بنادر شمالی دارند. وی ادامه داد: این احتمال وجود دارد در نوع کالاها و حجم واردات از مسیر بنادر شمالی و از مبدأ روسیه، چین و سایر کشورهای اوراسیا تغییرات قابل توجهی اعمال شود و سهم بیشتری از واردات کشور از این مسیرها انجام گیرد.
رئیس اتاق مشترک ایران و روسیه با تأکید بر اهمیت دریای خزر در تجارت ایران و روسیه گفت: دریای خزر یکی از مهمترین مسیرهای تجارت دو کشور و بخشی از کریدور شمال ـ جنوب محسوب میشود، اما در کنار آن نباید از ظرفیت مسیرهای زمینی و ریلی غافل شد. وی توضیح داد: مسئله مهم، شناسایی ظرفیت و توان واقعی مسیرهای دریایی، زمینی و ریلی و تخصیص صادرات، واردات و ترانزیت متناسب با قابلیت هر یک از این مسیرهاست.تیزهوش تابان افزود: در بنادر شمالی از جمله منطقه آزاد انزلی، بندر انزلی و امیرآباد، ظرفیتها و ویژگیهای متفاوتی وجود دارد که هرکدام میتوانند در بخشی از زنجیره تجارت و ترانزیت نقشآفرینی کنند.
عضو اتاق ایران در بخش دیگری از این گفتوگو خاطرنشان کرد: شناسایی دقیق ظرفیتهای تجارت از طریق بنادر شمالی و برنامهریزی برای استفاده هدفمند از آنها، میتواند به توسعه تجارت از مسیر دریای خزر و افزایش اثربخشی کریدورهای شمالی منجر شود.
رئیس اتاق مشترک ایران و روسیه درباره چالشهای موجود در مسیرهای شمالی تجارت خارجی نیز گفت: مشکلات ارزی و گمرکی، مسائل کلان کشور هستند و صرفاً به بنادر شمالی محدود نمیشوند، اما در حوزه زیرساخت و ناوگان حملونقل، بنادر شمالی هنوز قابل مقایسه با بنادر جنوبی نیستند.
وی بیان کرد: تفاوت ظرفیت ناوگان حمل در دریای کاسپین و خلیج فارس، چه از نظر تعداد کشتیها و چه از لحاظ حجم بارگیری، قابل توجه است. علاوه بر این، تجهیزات و زیرساختهای لجستیکی شمال کشور نیز هنوز به سطح بنادر جنوبی نرسیدهاند.
تیزهوش تابان خاطرنشان کرد: بنابراین نمیتوان انتظار داشت بنادر شمالی در کوتاهمدت بهطور کامل جایگزین بنادر جنوبی در تجارت شوند، اما میتوانند بخشی از فشار ناشی از محدودیتهای فعلی را که بعد از جنگ پیش آمده کاهش دهند.
وی تأکید کرد: واقعبینانه نیست که انتظار داشته باشیم مسیرهای شمالی در کوتاهمدت از نظر اقتصادی با مسیرهای جنوبی برابری کنند، اما در شرایط فعلی امنیت و تداوم یک کریدور تجاری نسبت به شاخصهایی مانند هزینه و زمان، اولویت بیشتری پیدا کرده است.
رئیس اتاق مشترک ایران و روسیه با اشاره به مذاکرات پولی میان تهران و مسکو یادآور شد: ایران و روسیه مذاکرات گستردهای برای جایگزینی روبل و ریال در مبادلات تجاری انجام دادهاند که اکنون در مراحل پایانی قرار دارد و در صورت اجرای آن، میتوان انتظار جهش قابل توجهی در تجارت دو کشور داشت.تیزهوش تابان خاطرنشان کرد: متعادل شدن تراز تجاری ایران و روسیه، یکی از پیشنیازهای موفقیت این سیاست پولی مشترک خواهد بود.
*مسیحا حیدریان
