در یک سال و نیم گذشته تلاش کردیم یک بازار واقعی ارز در کشور را به وجود آوریم
وی افزود: در یک سال و نیم گذشته تلاش کردیم یک بازار واقعی ارز در کشور را به وجود آوریم، یک روزی، ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی وجود داشت که همچنان برقرار است، یک ارز نیمایی است که پتروشیمی‌ها، پالایشی‌ها و فولادی‌ها ارز خود را در آن عرضه می‌کردند و دیگر صنایع و بخش های بازرگانی ارز آنها توافقی بود. در مورد آخر صادرکننده و وارد کننده بر روی یک نرخ با یکدیگر به توافق می‌رسیدند و معمولا نرخ آن اعلام نمی‌شد. یا حتی در مواردی برای مثال اگر کارخانه‌ای مانند فولاد مبارکه، قصد داشت وارداتی انجام دهد، از محل صادرات خود، واردات و ارز مورد نیاز خود را تامین می کرد و دیگر نیاز به عرضه ارز و متعاقب آن تقاضا برای ارز نداشت.
رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: از آنجایی که یک رویه توافقی تامین ارز وجود داشت و نرخ آن اعلام نمی‌شد. بنابراین از سال گذشته، تصمیم به طراحی یک سامانه ارز توافقی گرفته شد که بتواند سیستم حراج، جورسازی و مچینگ را انجام دهد که این کار دشواری بود؛ چراکه هزینه مبادله ارزهایی مانند یوان و یورو با دلار با یکدیگر تفاوت دارد. به همین دلیل باید شرایطی فراهم می‌شد تا همه این ارزها در آن بازار مبادله شود.
فرزین اظهار کرد: در نهایت این بازار ایجاد شد و حدود سه الی چهار ماه پیش آماده به کار شد و به شرکت های تجاری گفتیم که به صورت داوطلبانه در این بازار مبادلات خود را انجام دهند و نرخ ان نیز شکل گرفته بود که در محدود ۵۸ الی ۶۱ هزار تومان نرخ مبادلات توافقی در این مدت بود.
وی گفت: از آنجایی که قرار بود سامانه ارز نیما به بازار ارز توافقی منتقل شود و نرخ آن را به نرخ ارز توافقی نزدیک کنیم، در روز پنج شنبه هفته گذشته طی اطلاعیه‌ای اعلام کردیم که از روز شنبه ۲۴ آذرماه ارز سامانه نیما مانند ارز توافقی آزاد اعلام می‌کنیم تا براساس حراج شکل بگیرد و از آنجایی که ممکن بود تعارض منافع شکل بگیرد و بر روی ارزش سهام نیز اثرگذار باشد از قبل آن را اعلام کردیم.
سقف و کف قیمتی وجود ندارد و براساس سیستم حراج، مچینگ و جورسازی شکل میگیرد
فرزین افزود: از روز شنبه با انجام اولین معاملات نرخ کشف شده ارز دلار در این معاملات ارز توافقی نیما ۵۹ هزار و ۶۰۰ تومان بود و تا امروز حدود ۶۱ هزار تومان در این بازار کشف قیمت شده است که کاملا آزاد و توافقی بود. در این بازار هیچ سقف و کف قیمتی وجود ندارد و براساس سیستم حراج، مچینگ و جورسازی شکل میگیرد.
رئیس کل بانک مرکزی خاطرنشان کرد: هیچ اتفاق جدید در بازار ارز رخ نداده و تنها ارز توافقی که به صورت غیر رسمی وجود داشت را به یک بازار واقعی و توافقی تبدیل کردیم. با این حال نرخ ارز نیما را مقداری افزایش دادیم که به نرخ بازار ارز توافقی نزدیک شود. بنابراین در حال حاضر یک بازار ارز توافقی واقعی وجود دارد که نرخ واقعی تر است و ما در تغییر نرخ ارز هیچ دخالتی نداشتیم بلکه عرضه کننده و متقاضیان به صورت توافقی ارزهای خود را معامله می‌کنند.
فرزین با اشاره به موج رسانه‌ای خارجی و شایعات ایجاد شده و اثر ان بر بازار ارز گفت: از روز پنج شنبه که بانک مرکزی اطلاعیه بازار ارز توافقی را منتشر کرد، موج شدیدی از اخبار کاملا برنامه ریزی شده خارجی و عملیات روانی خارجی آغاز شد. برای مثال در ساعت ۱۱ شب همان روز، سی ان ان گزارش داد که پهپادهای مشکوک ایرانی در آسمان نیوجرسی مشاهده شد، فردای ان روز بحث مکانیسم ماشه مطرح شد، تهدید نظامی اسرائیل رسانه‌ای شد، تهدید ترامپ از سوی وال استریت ژورنال مطرح شد، شایعه شد که چین نفت ایران را به میزان ۳۰۰ هزار بشکه کمتر خریداری کرده است و همچنین شایعه شد که چین نفت ایران را در آینده کمتر خریداری خواهد کرد که همه مطالب دروغ بود.
وی ادامه داد: به عبارتی از روزی که اعلام کردیم قرار است بازار ارز تجاری کار خود را آغاز کند، هر چند ساعت یک بار یک شایعه جدید مطرح می‌شد که متاسفانه باعث شد انتظارات تورمی منفی بالا رفته و از روز شنبه نرخ ارز در بازار غیر رسمی افزایش داشته باشد که کاملا برنامه ریزی شده بود.
رئیس کل بانک مرکزی تاکید کرد: ما جزو پنج کشور اول خرید طلا در جهان هستیم. همچنین یکی از بالاترین ذخایر طلا نسبت به میزان ذخایر ارزی خود را داریم و حدود ۲۰ درصد ذخایر ارزی کشور به طلا تبدیل شده و در خزانه بانک مرکزی قرار دارد و براساس مجموع ذخایر ارزی، یکی از بالاترین ذخایر طلا را در اختیار داریم و از آینده نیز هیچ نگرانی نداریم. هم تولید نفت و هم سرمایه گذاری در حال افزایش است.
فرزین افزود: سال گذشته نزدیک به ۶۵ میلیارد دلار ارز در سامانه نیما عرضه شد و در سال جاری تا امروز بالای ۵۰ میلیارد دلار ارز تامین شده و پیش بینی ما این است که تا پایان سال جاری نیز از ۷۰ میلیارد دلار تامین ارزی عبور کند و علاوه بر اینکه توانسته‌ایم با ذخایر ارزی خود طلا بیشتری تامین کنیم، توانستیم ارز تجاری را نیز به میزان شش درصد بیشتر تامین کنیم و کسانی که از افزایش نرخ ارز منتفع می‌شوند تلاش می‌کنند با ایجاد شایعات بازار ارز را ملتهب کنند.
وی اظهار کرد: در حال حاضر در تراستی های ما هم درهم به میزان کافی وجود دارد، هم دلار و هم یورو وجود دارد. در روزهای اخیر به علت تعطیلی‌ها، عرضه ارز آنگونه که باید صورت نگرفت و با این حال در روز دوشنبه حدود ۲۲۰ میلیون دلار ارز عرضه شد.
رئیس کل بانک مرکزی خاطرنشان کرد: مزیت‌های بازار ارز تجاری به شکلی است که مبتنی بر حراج است، سیستم مچینگ و جورسازی دارد، از کوتاژ فروشی جلوگیری میکند، از خالی فروشی جلوگیری میکند و دیگر شاهد پدیده‌ای مانند چای دبش نخواهیم بود چراکه بانک‌ها به عنوان کارگزار عمل می‌کنند و دیگر کسی نمی‌تواند خالی فروشی کند. تسویه ریالی و ارزی از طریق دو بانک عامل به صورت ریالی و ارزی صورت میگیرد و از آنجایی که سیستم جورسازی دارد هزینه جست و جو را کاهش می‌دهد و دیگر صادرکننده و واردکننده نیازی ندارند که به دنبال یکدیگر بگردند و در نهایت قیمت گذاری آن دستوری نیست و براساس عرضه و تقاضایی که میان طرفین وجود دارد شکل میگیرد و بی شک در آینده نرخ کشف قیمت در این بازار، نرخ غالب معاملات ارزی کشور خواهد شد و علامت دهی بازار غیر رسمی و قاچاق از میان می‌رود.
دغدغه رئیس جمهور معیشت مردم است
وی در ادامه با تشریح موضوع ارز ترجیحی و شایعات پیرامون آن گفت: متاسفانه اخیرا برخی شایعات در رابطه با حذف یا تغییر حجم ارز ترجیحی برای سال آینده مطرح شده است. حدود یک ماه و نیم پیش بحثی مبنی براینکه میزان ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی، کاهش پیدا کند.
رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: مقرر شده بود که برای امسال ۱۵ میلیارد دلار از ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی را برای مواد غذایی و خوراکی و دارو تخصیص دهیم. طبق برنامه ریزی‌ها مقرر شد حدود ۱۱.۵ میلیارد دلار برای محصولات کشاورزی و مواد غذایی (کالاهای اساسی) باشد و حدود ۳.۵ میلیارد دلار آن به دارو تخصیص یابد.
فرزین افزود: با این حال در جلسات ستاد هماهنگی اقتصادی دولت مطرح شد که در جهت کاهش کسری بودجه دولت ۱۵ میلیارد دلار به ۱۲ میلیارد دلار کاهش یافته و سه میلیارد دلار دیگر را با عرضه در سامانه نیما در جهت تامین بخشی از کسری بودجه دولت، عرضه شود. اما زمانی که برنامه در جلسه ستاد هماهنگی اقتصادی دولت با حضور رئیس جمهوری ارائه شد، دکتر پزشکیان گفتند که معیشت مردم مهمترین موضوع برای من است. بنابراین رئیس جمهوری با کاهش میزان ارز کالاهای اساسی و دارو مخالفت کردند و همچنان بر روی ۱۵ میلیارد دلار تاکید شد و رئیس جمهور و تیم اقتصادی دولت دستور دادند که همچنان باید ۱۵ میلیارد دلار ارز ترجیحی تامین شود. بنابراین در سال جاری هیچ تغییری در میزان و نرخ ارز ترجیحی ایجاد نخواهد شد.
رئیس کل بانک مرکزی خاطرنشان کرد: متاسفانه از طریق عملیات‌های روانی شاهد آسیب به اقتصاد کشور هستیم و بدون اینکه اتفاقی رخ دهد شایعاتی ایجاد می‌شود که باعث ملتهب شدن بازار می‌شود.
