روز دوشنبه ۱۱ دیماه (اول ژانویه ۲۰۲۴) جمهوری اسلامی ایران عضو کامل گروه اقتصادهای نوظهور جهانی، موسوم به «بریکس» شد. این عضویت، پیشرفتی تاریخساز و موفقیتی استراتژیک برای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود و فرصتی بی نظیر اقتصادی را برای ایران و اعضای بریکس فراهم میآورد.
«بریکس» مجموعه قدرتهای نوظهور اقتصادی است که برای تأمین بیشتر منافع خود به «همگرایی اقتصادی بزرگ» دست زدهاند. این گروه در درجه اول به دنبال ایجاد مصونیت اقتصادی در برابر تکانههای اقتصادی کشورهای غربی در عرصه جهانی و در درجه دوم و در دراز مدت و حتی میان مدت، به دنبال کسب برتری اقتصادی در سطح جهان است تا بهتر بتواند سیاستهای مبتنی بر نگاه شرقی و جنوب-جنوب را در میان کشورهای جهان پیش ببرد. رفتارهای زورگویانه و غیر قانونی کشورهای غربی به خصوص هفت کشور صنعتی جهان به رهبری آمریکا در عرصه اقتصادی، تحریمهای اعمالی دلار و نقض مکرر قوانین تجارت آزاد جهانی، تنها بخشی از ضررهای استیلای غرب است؛ از این رو قدرتهای نوظهور اقتصادی و صنعتی برای بقا و ثبات در رشد اقتصادی خود، با همگرایی میان خود در قالب «بریکس» به دنبال ایجاد توازن پایدار و راهگشا هستند.
داشتن «استقلال سیاسی»، دارابودن «توان و ظرفیتهای مهم اقتصادی» از پیششرطهای -البته نانوشته- برای عضویت در این پیمان مهم است. در این میان در اختیار داشتن «موقعیت جغرافیایی بینظیر»، «ظرفیتهای بالای انسانی و اقتصادی»، «منابع سرشار انرژی» و از همه مهمتر، میل و اراده قوی برای «حفظ استقلال کشور»، از ویژگیهای ممتاز جمهوری اسلامی ایران است که عضویت ایران در بریکس را پُر جاذبه ساخته است.
دولت سیزدهم در راستای سیاست خارجی جامع، متوازن و مبتنی بر همگرایی، توسعه روابط با سازمانهای بین المللی و منطقهای را در دستور کار خود قرار داده است. سرعتبخشیدن به فرآیند عضویت در سازمان همکاری شانگهای، تعمیق روابط با اتحادیه اقتصادی اوراسیا، فعالترکردن همکاریها با سازمان «اکو» و عضویت در بریکس، بیانگر تقویت سیاست چندجانبهگرایی است؛ سیاستی که هدف از آن حل مسایل اقتصادی ایران و مقابله با تحریمهای ظالمانه، بدون سرانگشت اراده غربیها است.
یکی از مهمترین مزایای پیوستن به بریکس، بخصوص برای ایران که مشمول تحریمهای غرب است، تأسیس «بانک کشورهای بریکس» است که «بانک توسعه نوین» نام دارد و به سلطه صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی در جهان، پایان خواهد داد؛ این بانک تسهیلات مالی و پرداخت وام بسیار جذابی دارد چون بر خلاف شروط بانک جهانی، میتوان به راحتی از تسهیلات مالی آنها بسیار سریع برخوردار شد. یکی دیگر از اهداف بریکس، انفصال از دلار به عنوان ارز معیار تجارت بینالمللی است. در بُعد اقتصادی مهمترین هدف بریکس، دلارزدایی از مبادلات تجاری با بهرهگیری از ارزهای ملی است که ایجاد یک ارز جدید و جایگزین را دنبال میکنند.