سفرهای مقامهای پاکستانی در دو روز گذشته به تهران، ریاض و ارتباط تنگاتنگ آنها با تیم مذاکرهکننده ترامپ نیز رسانهها را به برگزاری یک دور دیگر از گفتوگوها سوق داده است.هرچند هیچ مقام رسمی در پاکستان تا لحظه تنظیم این گزارش برگزاری دور دوم مذاکرات اسلامآباد را تایید یا تکذیب نکرده است، اما مشاهدات از سطح شهر اسلامآباد حکایت از تکاپوی پایتخت پاکستان برای میزبانی از رویداد بزرگ دیگر مرتبط با تحولات جاری در خاورمیانه است.
برخی از شبکههای خبری و چهرههای رسانهای پاکستان نیز مدعی هستند که پس از سخنان ترامپ مبنی بر اینکه وی در صورت هرگونه توافق نهایی با ایران در اسلامآباد، به پاکستان سفر خواهد کرد، امکان سفر مسئولان بلندپایه ایران و آمریکا به اسلامآباد وجود دارد.
این درحالی است که اظهارات اخیر سخنگوی کاخ سفید و صحبتهای شب گذشته دونالد ترامپ درباره دور بعدی مذاکرات اسلامآباد و اینکه احتمال قوی برگزاری آن در پایتخت پاکستان وجود دارد، شهر اسلامآباد بار دیگر آرایش امنیتی به خود گرفته و همزمان تمهیدات جدید ترافیکی برای خلوت تر کردن شهر در حال اجرا می باشد.
پلیس راهنمایی و رانندگی شهر اسلامآباد از روز جمعه ۱۶ آوریل (۲۸ فروردین) تا ۲۶ آویل (۶ اردیبهشت) ورود هرگونه خودروهای سنگین به بخش های خاص پایتخت به ویژه محدود منطقه قرمز (جایی که هتل بین المللی سرینا، سفارتخانهها، کاخ نخست وزیری و ریاست جمهوری قرار دارد) را ممنوع اعلام کرده است.
در همین حال اخبار رسانههای غربی نشان میدهد رئیسجمهور آمریکا با ابراز خوشبینی به مذاکرات جدید افزایش یافته است. ترامپ با ادعای پیشرفت در مذاکرات میان تهران – واشنگتن اعلام کرده احتمالا دور بعدی مذاکرات هفته آینده برگزار می شود.
دونالد ترامپ روز پنجشنبه به وقت محلی در گفت وگو با خبرنگاران گفت: احتمالا آخر هفته میلادی (شنبه و یکشنبه ) مذاکرات بیشتری با ایران انجام خواهد شد.
وی بار دیگر با تکرار ادعاهای خود مبنی بر اینکه ایران «نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد» مدعی شد: «ما به توافق بسیار نزدیک هستیم.» رئیس جمهوری آمریکا در عین حال به خبرنگاران گفت که ممکن است نیازی به تمدید آتشبس با ایران نباشد؛ آتشبسی که هفته آینده منقضی میشود. ترامپ به خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «میتوانم به شما بگویم که ما خوب پیش میرویم. مطمئن نیستم که نیاز به تمدید باشد.»
وی ادعا کرد: ایران مشتاق دستیابی به توافق است و نشان داده که «امروز مایل به انجام کارهایی است که دو ماه پیش حاضر به انجام آنها نبودند.»
به رغم این اظهارات، لحظاتی بعد، ترامپ در پاسخ به اینکه اگر ایالات متحده و ایران نتوانند به توافق دائمی برسند چه اتفاقی خواهد افتاد، بار دیگر زبان تهدید را تکرار کرد و مدعی شد: «اگر توافقی حاصل نشود، جنگ از سر گرفته میشود.»
در همین زمینه رویترز به نقل از منابع ایرانی مدعی شد، آمریکا خواستار توقف ۲۰ ساله غنیسازی ایران است، در حالی که ایران میخواهد این مدت به ۳ تا ۵ سال محدود شود. همچنین تهران خواهان جدول زمانی مشخص برای لغو تحریمهای سازمان ملل، آمریکا و اتحادیه اروپا است. به گفته دو منبع ایرانی، مذاکرهکنندگان ایالات متحده و ایران از هدف دستیابی به یک توافق جامع صلح عقبنشینی کرده و در عوض به دنبال یک تفاهمنامه موقت هستند تا از بازگشت به درگیری جلوگیری کنند.
رویترز نوشت،این تغییر رویکرد پس از مذاکرات بینتیجه آخر هفته گذشته در اسلامآباد رخ داده است؛ جایی که اختلافات عمیق بر سر برنامه هستهای ایران از جمله سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده و مدت زمانی که تهران باید فعالیتهای هستهای خود را متوقف کند، همچنان مانع پیشرفت بوده، با وجود آنکه مقامهای آمریکایی و میانجیهای پاکستانی از چشمانداز توافق ابراز خوشبینی کرده بودند.
رویترز به نقل از یک منبع نوشت، دو طرف شروع به کاهش برخی اختلافات کردهاند، از جمله درباره نحوه مدیریت تنگه هرمز؛ مسیری حیاتی که حدود ۲۰ درصد نفت و گاز جهان از آن عبور میکند و طی هفتههای اخیر به روی بیشتر کشتیها بسته بوده است. این مقام افزود: ایران که سالها با تحریمهای سنگین آمریکا روبهرو بوده، میخواهد در این تفاهمنامه، واشنگتن بخشی از داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کند و در مقابل، ایران اجازه عبور کشتیهای بیشتری از این تنگه را بدهد.یک منبع مطلع از مواضع تهران نیز گفت: ایران ممکن است اجازه دهد کشتیها از بخش عمانی تنگه هرمز بدون خطر حمله عبور کنند، مشروط بر اینکه یک توافق پایدار حاصل شود.
اما با گذشت بیش از نیمی از یک آتشبس دو هفتهای، اختلافات عمیق همچنان باقی است. این مقام ارشد گفت از جمله این اختلافات، تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم با غنای بالا (HEU) است که آمریکا خواستار انتقال آن به خارج از ایران است، و نیز مدت توقف فعالیتهای هستهای ایران، بهویژه غنیسازی اورانیوم.
ایران مدتهاست خواهان آن است که آمریکا حق این کشور برای غنیسازی اورانیوم را به رسمیت بشناسد؛ حقی که تهران میگوید فقط برای اهداف صلحآمیز است، اما کشورهای غربی و اسرائیل معتقدند هدف آن ساخت سلاح هستهای است.یک دیپلمات غربی هم در این زمینه گفت: «مسئله هستهای همچنان مانع اصلی است.» اگر تفاهمنامهای برای توقف درگیری حاصل شود، دو طرف احتمالاً ۶۰ روز فرصت خواهند داشت تا درباره یک توافق نهایی مذاکره کنند؛ توافقی که نیازمند مشارکت کارشناسان و آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواهد بود. یک توافق بینالمللی قبلی برای محدود کردن برنامه هستهای ایران در ازای رفع تحریمها در سال ۲۰۱۵ امضا شد، اما تقریباً دو سال طول کشید تا مذاکره شود. دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد.
ایران پیشتر با درخواست آمریکا برای انتقال کامل ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی خود به خارج مخالفت کرده بود؛ سطحی که بسیار بالاتر از نیازهای غیرنظامی است.
با این حال، منابع ایرانی میگویند نشانههایی از امکان مصالحه وجود دارد. یک منبع گفت ایران آماده نیست تمام ذخایر اورانیوم با غنای بالا را به خارج بفرستد، اما ممکن است بخشی از آن را به یک کشور ثالث منتقل کند. او افزود: بخشی از این اورانیوم برای اهداف پزشکی و یک رآکتور تحقیقاتی در تهران که با اورانیوم حدود ۲۰ درصد کار میکند، مورد نیاز است.آژانس بینالمللی انرژی اتمی برآورد کرده بود که ایران در زمان حملات اولیه اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن ۲۰۲۵، حدود ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی در اختیار داشته است، اما میزان باقیمانده آن دقیقاً مشخص نیست. مدیرکل آژانس، رافائل گروسی، در ماه مارس گفت بخش عمده این ذخایر در مجموعهای تونلی در اصفهان نگهداری میشود و به باور این نهاد، کمی بیش از ۲۰۰ کیلوگرم از آن در آنجا قرار دارد. همچنین تصور میشود بخشی در تأسیسات نطنز باشد.
یک دیپلمات غربی دیگر گفت:«این ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا همچنان نگرانکننده است، زیرا به ایران امکان میدهد در مدت کوتاهی به مقدار کافی برای ساخت چند بمب هستهای دست یابد، چون مرحله نهایی غنیسازی نسبتاً سریع انجام میشود.»
در همین حال خبرگزاری اصولگرای تسنیم نوشت: خبرگزاری انگلیسی رویترز طی روزهای گذشته بعضاً به نقل از «منابع ارشد ایرانی!» ادعاهایی درباره مذاکرات ایران و آمریکا مطرح میکند. برخی از موارد مطرح شده توسط رویترز به نقل از منابع آگاه ادعایی ایرانی به محتوای مذاکرات و بعضی نیز به مواضع و رویکردهای ایران مربوط بوده است. بر همین اساس، خبرنگار خبرگزاری تسنیم در این زمینه با چند نهاد ذیربط که در امر مذاکرات دخیل هستند تماس گرفت. پیگیریها نشان میدهد که منابع آگاه مجهول مورد ادعای رویترز واقعی نیست و اقدامات این رسانه در واقع بخشی از عملیات روانی تیم آمریکایی محسوب میشود.
