در این گزارش، ۱۰ محور کلیدی این طرح، از سهم واقعی متقاضیان و نحوه بازپرداخت تا مشارکت سرمایهگذاران و مراحل قانونی اجرا، بررسی میشود.
۱. در طرح جدید، آورده متقاضی تنها ۱۰ درصد است.
در مدل جدید پیشنهاد شده است که ۵۰ درصد از منابع صندوق توسعه ملی، ۴۰ درصد توسط سرمایهگذار و تنها ۱۰ درصد به عنوان آورده متقاضی برای نصب نیروگاه خورشیدی بر بام منازل در نظر گرفته شود؛ رویکردی که به هیچ عنوان فشار اقتصادی سنگینی را به دوش خانوارها وارد نمیکند.
۲. نیروگاه خورشیدی، یک دارایی ارزشمند برای خانوار
نیروگاههای خورشیدی نصبشده در این روش، پس از اتمام دوران بازپرداخت، به عنوان دارایی قطعی در اختیار متقاضیان قرار خواهد گرفت. ضمن آنکه در صورت درخواست متقاضی، امکان بهرهمندی از درآمد حاصل از فروش برق پیش از اتمام دوره نیز پیشبینی شده است که در این صورت، دوره بازپرداخت متناسب با آن تنظیم خواهد شد.
۳. نیروگاه خانگی، گامی در جهت کاهش ناترازی با مشارکت ذینفعان
ناترازی برق یک چالش ملی است و رفع آن نیازمند عزم همگانی است. طرح توسعه نیروگاههای پشتبامی («بام نیرو») نه به عنوان تحمیل بار مالی، بلکه به عنوان یک فرصت اقتصادی و سرمایهگذاری پرسود برای مصرفکنندگان طراحی شده است تا ضمن کمک به پایداری شبکه، منبع درآمد پایداری برای خانوارها ایجاد کند.
۴. ارائه بسته کامل تجهیزات در دستور کار
برخلاف تصور رایج درباره تجهیزات خورشیدی، در مدل جدید ساتبا بستههای کاملاً کاربردی شامل پنل خورشیدی، باتری ذخیرهساز و اینورتر هیبریدی پیشبینی شده که توسط بخش خصوصی به نظارت ساتبا تأمین میشود. این یعنی مشترک نهتنها به تولید برق میپردازد، بلکه در زمان قطعیهای شبکه نیز دارای برق پایدار و مطمئن در واحد مسکونی یا تجاری خود خواهد بود.
۵. رفع چالشهای زنجیره تأمین و تقویت ساخت داخل
ساتبا به چالشهای زنجیره تأمین و وابستگیهای تجهیزاتی کاملاً آگاه است. با این حال، با حمایت از تولید داخل، نظارت دقیق بر استاندارد و کیفیت تجهیزات (از جمله همافزایی با زیرساختهای آزمایشگاهی معتبر مانند آزمایشگاه پژوهشگاه نیرو ، EPIL)، مسیر داخلیسازی و تسهیل دسترسی به قطعات استاندارد با سرعت در حال پیگیری است تا گلوگاههای تأمین رفع شوند.
۶. تفکیک مقیاس مصرف خانگی از واحدهای صنعتی و تجاری
منتقدان به درستی اشاره کردهاند که نیاز یک کارخانه یا معدن با یک واحد ۵ کیلوواتی خانگی متفاوت است؛ به همین دلیل، بخش خصوصی طرح خود را محدود به منازل مسکونی نکرده و اصناف، واحدهای تجاری کوچک، بخش کشاورزی و صنایع کوچک را نیز با مدلهای متناسب و مقیاسپذیر در این طرح دیده است تا هر بخش متناسب با نیاز مصرفی خود پوشش داده شود.
۷. طی مراحل قانونی و همافزایی بینبخشی
طرح جدید ساتبا پس از موافقت وزیر محترم نیرو، هماکنون در مرحله طی مراحل قانونی، هماهنگی با وزارت امور اقتصادی و دارایی، سازمان برنامه و بودجه و صندوق توسعه ملی است. این یعنی رویکرد ساتبا عجولانه نبوده، بلکه مبتنی بر ایجاد بسترهای قانونی محکم پیش میرود تا از هرگونه شعارزدگی جلوگیری شود.
۸. استقبال بازار و اعلام آمادگی سرمایهگذاران
برخلاف این فرض که طرحها صرفاً روی کاغذ باقی میمانند، تاکنون سرمایهگذاران بخش خصوصی با ظرفیتی بالغ بر ۴۵۰۰ مگاوات برای مشارکت در این برنامه اعلام آمادگی کردهاند که نشاندهنده جذابیت اقتصادی مدل و اعتماد بازار به چارچوبهای جدید ساتبا است.
۹. استمرار وامهای حمایتی بانکی همزمان با طرحهای جدید
علاوه بر مدل نوین صندوق توسعه ملی، مسیرهای حمایتی پیشین (مانند تسهیلات بانکی با نرخ سود ترجیحی ۱۴ درصد و بازپرداخت ۶۰ ماهه از طریق سامانههایی چون مهرسان و بانکهای عامل) همچنان فعال است تا گزینههای متنوعی برای مشارکت متقاضیان با توان مالی مختلف فراهم باشد.
۱۰. تکلیف روشن بازگشت سرمایه و حرکت از کاغذ تا عمل
راهبرد ساتبا در دولت چهاردهم شفاف است: پیش از توسعه کمی، تضمین بازگشت سرمایه، شفافیت مالی و تأمین زنجیره تجهیزات در دستور کار قرار گرفته است.