ترامپ و تیم اقتصادی او سعی دارند با کنترل بازارهای مالی و فروش مجازی «قدرت تاثیرگذاری بر اقتصاد دنیا» و محاصره دریایی اینگونه تعبیر کنند که فشارهای فعلی میتواند تهران را به پذیرش شروطشان وادارد. در آن سوی ماجرا تهران پس از مقاومت خیرهکنندهای که در جنگ اخیر به نمایش گذاشت میز دیپلماسی را برپایه قدرت دفاع چیده است. تا اینجای کار نمیتوان گفت که ایران شرایطی مانند پیش از جنگ دارد، چراکه شکستن حریم فشارهای اقتصادی و تحمیل جنگ از سوی آمریکا و بسته ماندن تنگه هرمز اهرمهای فشار بینالمللی را چنان فعال کرده که بازگشایی این آبراه کلیدی برای اقتصاد جهانی تبدیل به یک مطالبه همگانی شده است. ترامپ پس از ماهها تحمیل اراده مبتنی بر قدرت در شرایطی قرار گرفته است که باید هرگونه مذاکره با ایران را با سرفصل جدیدتری به نام تنگه هرمز پیوند بزند، سرفصلی که آمریکا را در جامعه جهانی ضعیفتر و در قدرتنمایی نظامی سردرگم و آشفته نشان میدهد. با این وجود تهران پس از ۴۰ روز جنگ اهرمی در اختیار دارد که میتواند از آن به عنوان پیششرط مذاکرات هستهای و چانهزنیهای سیاسی استفاده کند. اما آنچه که در کاربردی بودن این اهرم نقش اساسی دارد توان و استقامت داخلی در برابر مشکلاتی است که در معیشت و تولید رخ میدهد. افزایش قیمت کالاهای اساسی و کاهش مستمر قدرت خرید در کنار اختلال در صادرات و واردات ایران نقطه ابهامی است که ترامپ بر آن تمرکز یافته است. اینکه چنین فشاری در ایران قابل تحمل و استمرار است یا نه، سوالی است که احتمالا ایالات متحده پاسخ روشنی برای آن ندارد، چراکه تحریمهای چنددههای بر ایران بارها همین مسیر را بدون گزند نشان داده و اقتصاد ایران به رغم فشارهای سنگین توانسته آسیبها را تا حدودی کنترل کند. در طرف مقابل نیز وضعیت به شکل مشابهی ادامه دارد. فشار سنگین هزینههای جنگ و التهاب سیاسی جنگ با ایران برای ترامپ تبدیل به نقطه کدورتی شده که استمرار آن با توئیتهای ترامپ و تزریق خوشبینی مصنوعی قابل رفع به نظر نمیرسد. در این وضعیت اقتصاد آمریکا و اروپا در وضعیت «نه جنگ و نه صلح» با ایران به آستانههایی نزدیک میشوند که امکان تمدید آن نیست. اگر فرضیه بر این باشد که ایالات متحده با فشار اقتصادی سعی دارد عرصه داخلی را بر تهران تنگتر کند باید تابآوری بازارهای جهانی را افزایش دهد،موضوعی که امکان استمرار درازمدت آن بعید به نظر میرسد. بنابراین فاصله میان جنگی که گذشت تا تنش بعدی را نبرد ارادهها و استقامت اقتصادی پر خواهد کرد.
جعفررضایی-مدیرمسئول
