«وجیه‌الله جعفری» معاون امور معادن و صنایع معدنی وزیر صمت ظهر روز سه‌شنبه ۱۴ مهرماه ۱۴۰۵ در آیین افتتاح هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی سنگ ایران در نیم‌ور محلات، بر ضرورت هم‌دلی و همراهی میان مردم و مسوولان تاکید کرد و گفت: اگر امروز شرایط در کشور در وضعیت مناسبی قرار دارد، این وضعیت نتیجه همراهی و هم‌دلی مردم و مسوولان است.
وی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده ایران در حوزه سنگ‌های تزئینی، بیان کرد: کشور هم اکنون بیش از ۳.۵ میلیارد تن ذخیره سنگ تزئینی دارد و این میزان ذخیره می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد ارزش افزوده و توسعه اقتصادی باشد، اما وجود ذخایر به تنهایی کافی نیست و باید امکان بهره‌برداری اقتصادی مناسب از این ظرفیت فراهم شود.
معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت ادامه داد: در معادن سنگ تزئینی دارای پروانه بهره‌برداری، حدود ۳۲ میلیون تن ظرفیت اسمی ایجاد شده است؛ در حالی که میزان استخراج واقعی حدود ۱۱ تا ۱۱.۵ میلیون تن است. به این ترتیب، تنها حدود ۳۰ درصد از ظرفیت موجود مورد استفاده قرار می‌گیرد.
جعفری در ادامه به وضعیت بخش فرآوری اشاره کرد و گفت: واحد‌های فرآوری دارای پروانه بهره‌برداری حدود ۲۲۵ میلیون مترمربع ظرفیت اسمی دارند، اما تولید واقعی این واحد‌ها حدود ۸۰ میلیون مترمربع است که آن هم حدود ۳۰ درصد ظرفیت ایجادشده را شامل می‌شود.
وی فاصله میان ظرفیت‌های ایجادشده و تولید واقعی را نشانه وجود ایراد در زنجیره ارزش صنعت سنگ دانست و افزود: باید بررسی شود چرا بخش قابل‌توجهی از ظرفیت این صنعت به ارزش افزوده تبدیل نمی‌شود. بخشی از این مشکل به زنجیره تولید برمی‌گردد، اما بخش مهم‌تر به بازار، تجارت و صادرات مربوط است.
ستاد سنگ را با هدف تدوین طرح جامع راه‌اندازی کردیم
این مقام مسوول با اشاره به تلاش‌های انجام‌شده برای نزدیک‌تر شدن دولت و بخش خصوصی، مطرح کرد: طی یکی دو سال گذشته تلاش شده است ارتباط میان مجموعه‌های دولتی و فعالان اقتصادی افزایش یابد و در همین راستا ستاد سنگ با حضور بخش خصوصی، انجمن‌ها و فعالان این حوزه تشکیل شده است.
جعفری هدف از تشکیل این ستاد را تدوین و پیگیری طرح جامع سنگ‌های تزئینی عنوان کرد و افزود: این طرح باید تمام زنجیره صنعت سنگ را از اکتشاف و استخراج تا فرآوری، بازار، تجارت و صادرات دربر بگیرد.
صادرات سنگ ایران تنها ۲۳۰ میلیون دلار
وی با اشاره به عملکرد صادراتی صنعت سنگ در سال گذشته، عنوان کرد: صادرات سنگ کشور حدود ۲۳۰ میلیون دلار بوده است؛ در حالی که با توجه به ظرفیت‌های موجود، امکان دستیابی به صادرات ۱.۵ تا دو میلیارد دلار وجود دارد.
معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت با بیان این که ماده اولیه و ظرفیت لازم برای افزایش صادرات در کشور وجود دارد، افزود: مساله اصلی بیشتر در حوزه بازار و تجارت است و اگر مشکل بازار و تجارت حل نشود، رفع چالش‌های سایر بخش‌های زنجیره نیز نمی‌تواند مشکل صنعت سنگ را به طور کامل برطرف کند.
جعفری ضمن تاکید بر ضرورت ایجاد برند برای سنگ ایران در بازار‌های جهانی، گفت: باید تلاش شود سنگ ایران در سطح بین‌المللی دارای هویت و برند مشخص باشد. سنگ برخی مناطق کشور در گذشته در بازار‌های جهانی شناخته و به عنوان یک برند پذیرفته می‌شد، اما امروز بخشی از این جایگاه از دست رفته است و باید برای بازگرداندن آن برنامه‌ریزی شود.
وی همچنین بر انجام هدفمند و سیستماتیک اکتشافات جدید تاکید کرد و یادآور شد: باید اطلاعات دقیق‌تری در اختیار باشد تا مشخص شود برای استخراج هر ذخیره چه روشی مناسب‌تر است و چگونه می‌توان با استفاده از فناوری‌های جدید، طراحی بهتری برای استخراج انجام داد.
بازارسازی؛ نیاز متفاوت صنعت سنگ
معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت با اشاره به وجود بیش از پنج هزار واحد سنگ‌بری در کشور، مطرح کرد: این تعداد واحد ظرفیت قابل‌توجهی ایجاد کرده‌اند، اما بخش زیادی از آنها با ظرفیت کامل فعالیت نمی‌کنند و این مساله ارتباط مستقیمی با بازار دارد.
جعفری ادامه داد: سنگ با بسیاری از مواد معدنی دیگر تفاوت دارد و بازار آن به شکل طبیعی ایجاد نمی‌شود. برای سنگ باید بازار ایجاد و پروژه تعریف کرد و در نقاط مختلف مشتری و مصرف آن را شکل داد؛ بنابراین این صنعت نیازمند شناخت و رویکردی متفاوت نسبت به سایر مواد معدنی است.
وی با بیان این که مصرف داخلی به تنهایی نمی‌تواند پاسخ‌گوی ظرفیت تولید کشور باشد، گفت: از حدود ۸۰ میلیون مترمربع تولید فرآوری‌شده، بیش از پنج میلیون مترمربع در داخل مصرف می‌شود و این میزان نمی‌تواند بازار کافی برای ظرفیت موجود ایجاد کند؛ بنابراین بخش عمده این فاصله باید از مسیر توسعه بازار‌های صادراتی جبران شود.
توسعه معدن در کنار حفاظت از محیط زیست
این مقام مسوول در ادامه بر ضرورت توجه هم‌زمان به توسعه فعالیت‌های معدنی و حفاظت از محیط زیست تاکید کرد و گفت: الزامات زیست‌محیطی باید رعایت شود، اما نمی‌توان صرفا با رویکرد توقف فعالیت معدنی با این موضوع برخورد کرد.
جعفری اضافه کرد: باید برای بهره‌برداران شروط مشخص زیست‌محیطی تعیین شود و در صورت رعایت این الزامات امکان فعالیت فراهم باشد.
وی همچنین خاطرنشان کرد: در حوزه سنگ باید حرکت بیشتری به سمت روش‌های استخراج زیرزمینی صورت گیرد؛ چراکه این روش‌ها علاوه بر کاهش آسیب به محیط بیرونی، در برخی موارد می‌توانند پس از پایان استخراج فضا‌هایی ایجاد کنند که قابلیت استفاده اقتصادی و گردشگری داشته باشند.
نیازمند استفاده از فناوری‌های جدید برای کاهش هزینه و ضایعات هستیم
معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت با تاکید بر ضرورت به روزرسانی فناوری در صنعت سنگ، اظهار داشت: استفاده از فناوری‌های جدید باید به افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها و استفاده بهتر از منابعی منجر شود که برای استخراج آنها هزینه و تلاش زیادی صرف شده است.
جعفری با اشاره به توان داخلی در ساخت تجهیزات مورد نیاز صنعت سنگ، گفت: بخش عمده ماشین‌آلات و تجهیزات مورد نیاز این صنعت در داخل کشور ساخته می‌شود، اما به روزرسانی مستمر تجهیزات و استفاده از فناوری‌های جدید هم‌چنان باید مورد توجه قرار گیرد.
وی همچنین بر ضرورت استفاده از ضایعات معدنی تاکید کرد و افزود: ضایعات سنگ نیز بخشی از سرمایه‌های ملی هستند و باید با استفاده از روش‌های مناسب فرآوری به ارزش افزوده و اشتغال پایدار تبدیل شوند.
صادرات خدمات فنی و مهندسی در کنار محصول
این مقام مسوول توسعه صادرات خدمات فنی و مهندسی را در کنار صادرات محصول امری ضروری دانست و خاطرنشان کرد: حضور در بازار‌های خارجی باید همراه با ارائه مجموعه‌ای از توانمندی‌های فنی، مهندسی، تجهیزات و محصولات باشد و در کنار آن، الزامات بازار‌های هدف نیز شناخته و رعایت شود.
جعفری با اشاره به حضور فعالان و انجمن‌های بین‌المللی در نمایشگاه سنگ محلات، این رویداد را فرصتی برای توسعه تعاملات تجاری، ایجاد بازار‌های جدید و تقویت جایگاه سنگ ایران در بازار‌های جهانی دانست.
وی یادآور شد: هر کمکی که از دست وزارتخانه برآید، برای تقویت ارتباطات بین‌المللی و توسعه بازار سنگ انجام خواهیم داد، زیرا یکی از ضعف‌های اصلی این صنعت، نبود هماهنگی کافی در سطح جهانی و در نتیجه از دست رفتن بخشی از ظرفیت‌های موجود است.
معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت در پایان گفت: با شکل‌گیری هم‌دلی و هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف و بخش خصوصی می‌توان برای صنعت سنگ از مرحله اکتشاف و استخراج تا فرآوری، تجارت، صادرات و حضور در بازار‌های جهانی برنامه مشخصی تدوین و اجرا کرد و از ظرفیت موجود برای ایجاد ارزش افزوده، اشتغال پایدار و توسعه صنعتی کشور بهره گرفت.
