*آرامش نسبی بازار؛ اما نه در جیب مردم
حسین فرهادی، عضو هیأت مدیره و سخنگوی اتحادیه بنکداران مواد غذایی، معتقد است بخش زیادی از التهاب بازار کالاهای اساسی فروکش کرده است. به گفته او، پس از دورهای از تنشهای اقتصادی و روانی، افزایش عرضه و مدیریت بازار موجب شده شرایط نسبت به ماههای گذشته باثباتتر شود.
فرهادی در گفتوگویی با اشاره به وضعیت ذخایر کالاهای اساسی تاکید میکند که در حال حاضر کمبودی در بازار مشاهده نمیشود و کالاها با قیمتهای مصوب در حال عرضه هستند. او نمونه شکر را مثال میزند که پس از تأخیر در اعلام نرخ مصوب و محدودیت عرضه با افزایش قیمت مواجه شد، اما با تعیین قیمت رسمی و افزایش عرضه، بازار این کالا به تعادل بازگشت.
به گفته سخنگوی اتحادیه بنکداران، پیشنهاد افزایش مجدد قیمت روغن نیز مطرح شده بود اما مجوزی برای این اقدام صادر نشد و فعلاً افزایش تازهای در این بخش اتفاق نخواهد افتاد. او همچنین از ثبات نسبی بازار حبوبات به دلیل رشد واردات خبر میدهد و معتقد است افزایش عرضه در برخی اقلام حتی به کاهش قیمتها منجر شده است.
فرهادی درباره وضعیت واردات کالاهای اساسی نیز توضیح میدهد که واردات برنج از پاکستان و هند ادامه دارد و اگرچه روند ورود برخی کالاها نسبت به گذشته کندتر شده، اما جریان تامین متوقف نشده است. به گفته او، تسهیل واردات و کاهش برخی محدودیتها به تنظیم بهتر بازار کمک کرده است.
با این حال، مهمترین نکتهای که فرهادی بر آن تأکید میکند، کاهش قدرت خرید خانوارهاست. او معتقد است رشد قیمت کالاهای اساسی فشار سنگینی بر بودجه خانوادهها وارد کرده و به همین دلیل لازم است سیاستهای حمایتی مانند کالابرگ متناسب با افزایش هزینههای زندگی بازنگری شوند.
*چرا گرانی متوقف نمیشود؟
در حالی که فعالان بازار از بهبود شرایط عرضه سخن میگویند، مصطفی شریف، استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، در گفتوگو با ایلنا ریشه مشکلات را عمیقتر از نوسانات مقطعی بازار میداند.
شریف معتقد است در کوتاهمدت نمیتوان انتظار بهبود محسوس شرایط معیشتی، بهویژه برای اقشار کمدرآمد را داشت. به گفته او، اقتصاد ایران با مجموعهای از مشکلات ساختاری مواجه است که طی سالهای گذشته شکل گرفته و حل آنها نیازمند زمان و اصلاحات بنیادین است.
این اقتصاددان با اشاره به کاهش تولید، دشواری تأمین مواد اولیه و اختلال در روند واردات، میگوید بخش مهمی از فشارهای تورمی از همین عوامل ناشی میشود. به اعتقاد او، وابستگی کشور به واردات نهادهها و مواد اولیه در بخشهای مختلف از جمله صنایع غذایی، باعث شده هرگونه اختلال در زنجیره تامین به سرعت خود را در قیمت کالاها نشان دهد.شریف در عین حال به نقش سوءمدیریتها و رفتارهای فرصتطلبانه برخی فعالان اقتصادی نیز اشاره میکند و معتقد است بخشی از افزایش قیمتها ناشی از سوءاستفاده از فضای بیثبات اقتصادی است. او میگوید اگرچه دولت تلاشهایی برای مدیریت بازار انجام داده، اما ابعاد مشکلات به اندازهای گسترده است که این اقدامات نتوانسته اثرگذاری قابل توجهی بر زندگی مردم داشته باشد.
*چالش یارانهها و دور باطل تورم
یکی دیگر از محورهای مورد تأکید این استاد اقتصاد، نحوه حمایت از اقشار آسیبپذیر است. شریف معتقد است افزایش یارانهها زمانی میتواند مؤثر باشد که منابع آن از مسیرهای غیرتورمی تأمین شود. در غیر این صورت، افزایش پرداختهای حمایتی ممکن است خود به رشد نقدینگی و تورم بیشتر منجر شود و اثر مثبت آن برای خانوارها از بین برود.
به گفته او، کنترل کسری بودجه، مدیریت بازار پول، افزایش تولید و تأمین پایدار مواد اولیه، مهمترین پیشنیازهای مهار تورم و بهبود معیشت مردم هستند؛ اهدافی که تحقق آنها در کوتاهمدت چندان آسان به نظر نمیرسد.
*فاصله میان بازار و سفره خانوار
مجموع اظهارات فعالان بازار و اقتصاددانان نشان میدهد اقتصاد ایران در شرایطی قرار گرفته که میان وضعیت تامین کالا و توان خرید مردم شکاف قابل توجهی ایجاد شده است. اگرچه نگرانی از کمبود کالا تا حد زیادی کاهش یافته و بازار از ثبات نسبی برخوردار است، اما رشد مداوم قیمتها باعث شده بخش مهمی از جامعه نتواند از این ثبات بهرهمند شود.
در چنین شرایطی، مهمترین چالش سیاستگذاران نه صرفاً تامین کالا، بلکه جلوگیری از فرسایش بیشتر قدرت خرید خانوارهاست. چرا که حتی پر بودن انبارها و فروشگاهها نیز زمانی که درآمدها از تورم عقب مانده باشند، نمیتواند امنیت معیشتی را برای مردم به ارمغان بیاورد.
