نکته اول مسائل اقتصادی جنگ و تامین کالاهای اساسی برای اقشار مختلف مردم است. گرچه در روزهای اخیر نظرسنجیها نشان داده که مردم از روند تامین کالاهای اساسی در جنگ رضایت دارند و کمبودی احساس نشده، اما تورم کالاهای اساسی در اسفندماه و افزایش بیرویه قیمتها در روزهای گذشته در برخی اقلام اساسی نشان داد که ویترین کالای اساسی در صورت بالا رفتن قیمتها گویای وضعیت عادی نیست و مردم بدون توان خرید دچار مشکلات عدیدهای خواهند شد. این مسئله در صورت ادامه جنگ و ناموفق بودن مذاکرات در آینده نزدیک میتواند فشار بر طبقات فرودست را به طور مشخصی افزایش دهد.
نکته دوم که باید مورد توجه دولت و دستگاههای دولتی قرار گیرد، تعادل در بازار کار است. بسیاری از کسبوکارها در یک ماه گذشته در وضعیت نابسامان و عدم قطعیت قرار گرفتهاند یا در برخی موارد خبرها از اخراج و تعدیل کارکنان واحدهای تولیدی و کارگاههای کوچک حکایت دارد. در این شرایط حمایت از کسبوکارها برای کاهش مخاطرات بیکاری و فقر فزاینده در کشور باید مورد توجه ویژه باشد، چرا که دو سویه نبود تقاضا و کاهش توان مالی بنگاههای اقتصادی میتواند رکود تورمی را تشدید و زمان را برای احیای بازار کار از بین ببرد. در این شرایط مهمترین اقدامی که باید دولت انجام دهد توصیههایی است که بخش خصوصی و فعالان بازار به آن تاکید میکنند: تامین مالی بنگاهها، کاهش مالیات و افزایش بستههای حمایت مالی و تسهیلات بانکی. در این زمینه فرصت را باید غنیمت شمرد چراکه در صورت افزایش تعدیل نیروی کار و افزایش فقر در جامعه، دولت نمیتواند از پس هزینههای ناشی از این اختلال برآید؛ نتیجهای که در شرایط جنگی فشار مضاعفی بر بودجه دولت و تورم آتی خواهد داشت.
نکته سوم، ایجاد فضای همدلی و پرهیز از دوقطبی در شرایط جنگی است. بعد از آتشبس در روزهای اخیر فضای مجازی در تسخیر برخی فعالان سیاسی تندرو قرار گرفته است. آنها با دوگانه جنگ و صلح و زیر تیغ بردن طرفداران دیپلماسی سعی میکنند فضا را برای تسویه حسابهای سیاسی باز نگه دارند، در حالی که بسیاری از سیاسیون و نمایندگان مجلس نیز بر این عقیدهاند که فضای فعلی باید تبدیل به فضای اتحاد و همدلی برای دفاع جانانه از وطن باشد. به نظر میرسد در این وضعیت باید فضای کلی سیاست کشور به سمتی حرکت کند که میانجیهای اجتماعی و میانهروها بتوانند نقش تسهیلگر خود را ایفا کند. روشنگری و تبیین شرایط فعلی با توجه به مشکلات متعدد ناشی از جنگ و رویکرد سازنده برای تلطیف فضای اجتماعی میتواند از دوقطبیهای مخرب جلوگیری کند.
باتوجه به ابعاد مختلف شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی این روزها رصد اوضاع برای حفظ کشور در ریل همبستگی و سازندگی مهمترین وظیفهای است که باید مسئولان و فعالان اقتصادی و سیاسی به آن توجه کنند.
جعفررضایی-مدیرمسئول
