واکاوی گفتمان دولت چهاردهم ؛ ظریف: شنیدن، آغاز گفت‌وگو است

رئیس شورای راهبری دولت چهاردهم افزود: اگر بخواهیم درباره گفتمان دکتر پزشکیان صحبت کنیم نکته‌ای که در ذهن دارم می‌تواند مبنای گفتمان دکتر پزشکیان در سیاست خارجی و داخلی باشد. ما دوگانه‌ای تحت عنوان دوگانه نگرش تهدید محور و فرصت محور داریم. اگر ما بتوانیم با یک تغییر پارادایم در تعاملات داخلی و خارجی نگرش‌ تهدید محور را به نگرش‌ فرصت محور تبدیل کنیم، می‌توانیم جلو برویم.وی تصریح کرد: «تهدید محور»، یعنی ما جوانان، زنان، مردم و انتخاب آنها را تهدید ببنیم. شما وقتی یک چیزی را محدود ببنید سعی می‌کنید آن را محدود کنید، یعنی شما سعی می‌کنید اینتریت، زنان و جوانان را محدود کنید و این طبیعتا نگاه تهدید محور است.
ظریف افزود: همواره‌ این مردم‌ بوده‌اند که باعث شده‌اند کشور روی پای خودش بایستد. اگر این مردم نبودند ما باید چه می‌کردیم؟ اگر این مردم نبودند چه کسی می‌خواست مقابل عراق و تحریم‌ها بایستد؟ تحریم چیز بدی است، اما این مردم بودند که تحریم را تحمل کردند؛ ما نبودیم که تحریم را تحمل کردیم. نباید این مردم‌ را تهدید ببینیم؛ زنان و جوانان را یک فرصت بدانیم.
وی اظهار داشت: آقای دکتر پزشکیان شما مردم را تهدید نمی‌بیند و این یک شروع مهم است که ما مردم ایران را فرصت ببنیم. مردم، جوانان و بانوان را فرصت ببینم. اگر این نگاه وجود نداشت، ۱۰ درصد مشارکت در دور دوم مشارکت افزایش پیدا نمی‌کرد. مردم با حضور و عدم حضورشان در انتخابات دور اول یک پیامی به ما دادند، آن پیام این بود که از ما راضی نیستند ما باید در برابر این پیام مردم باید با آنان آشتی کنیم، پوزش بخواهیم و همدل باشیم.
رئیس شورای راهبری دولت چهاردهم با بیان اینکه این سه مرحله چه در روابط بین‌المللی و چه در روابط خارجی وجود دارد، گفت: در روابط بین الملل که حوزه تخصصی من است این همدلی با آتش بس شروع می‌شود. با پوزش ادامه پیدا می‌کند و با دوستی قدرتمند و نهادینه می‌شود و این سه مرحله حرکت از تخاصم به صلح است. صلح به معنی آمادگی بخشش است و بخشش مقدمه‌اش پوزش است و برای همین هم هست که من با تمام وجود از مردم ایران برای اینکه سختی‌ها را تحمل می کنند، پوزش می‌خواهم.
وی تأکید کرد: ما باید این مردم را فرصت بدانیم که در مسیر بالندگی حرکت کنیم نه در مسیر محدودیت و تقابل حرکت کنیم.حتی مخالفین خودمان را فرصت ببینم. کنش اجتماعی که باعث شد در این انتخابات بتوانیم جامعه‌ای که واقعا از انتخابات خسته شده بود بیرون بیاوریم که رأی بدهند، مقداریش هم مدیون این واقعیت است که ما یک مخالفینی داشتیم که آنان باعث شدند مردم بیایند.
ظریف یادآور شد: ایران در گذشته تاریخی خودش همواره با تهدید مواجه بوده است اما این نباید باعث شود نگاه ما نگاه تهدید محور باشد. ما در گذشته بارها مورد تهاجم قرار گرفته ایم و این مردم‌ همه‌ تهاجم‌ها را به فرصت تبدیل کرده‌اند. به جای این که ما به شکل مهاجم دربیاییم آن مهاجم به رنگ ما آمده است و این فرصت بزرگی برای ما است.
وی تأکید کرد: همسایگان ما فرصت هستند و نگاه فرصت محور به منطقه باعث می‌شود باهم به سوی پیشرفت برویم و بیخودی منابع خودمان را هدر ندهیم. درست است که در دنیا اختلافاتی داریم اما نیاز داریم با دنیا ارتباط داشته باشیم. ما نیاز داریم سرمایه‌گذاری صورت بگیرد، ما نیاز داریم جوانان ما از برترین تکنولوژی بهرمند شوند. نیاز نداریم هر چیزی را به دید خطر و ناملایمت نگاه کنیم. ما در برابر سختی‌ها ایستاده‌ایم. کسانی‌ که‌ از مذاکره می‌ترسند به خاطر این است که خودشان‌ را باور ندارند.
رئیس شورای راهبری دولت چهاردهم با تأکید بر اینکه نگاه تهدید محور ناشی از عدم خود باوری است، گفت: ایران باید با غرور و افتخار بایستد و مذاکره کند. ما می‌توانیم سدهای FATF و هسته‌ای را بشکنیم، به شرط این که خودمان را باور کنیم. دولت آقای پزشکیان دولت صلح، توسعه و تعامل خواهد بود. معتقدم دولت آقای پزشکیان فرصت محور است؛ نه دولت تهدید محور.
وی افزود: برای این که این مردم را بتوانیم به فرصت تبدیل کنیم، اول از همه، همه جناح ها باید بیایند. این گونه نیست که یک جناح مسئول همه مشکلات کشور است و یک جناح همه خوبی های این کشور داشته باشد؛ همه ما اشتباه کردیم و بپذیریم همه ما باید حرکت کنیم.
محمد فاضلی نیز دراین نشست گفت: «گفتمان» را به معنای ادبیات رایج علوم به کار نمی‌برم، بلکه منظور من از گفتمان جهت‌گیری بایسته و مفید برای ایران امروز است و امیدوارم این ترکیبات و اولویت‌ها در دستور کار دولت قرار گیرد و امیدوارم این امر در گفتمان و کردار سیاسی دولت بازتاب یابد و با پشتیبانی جامعه و هسته قدرت پیش برود.
این جامعه شناس افزود: اول ترجیحات و جهت‌گیری‌های سیاسی است که مطرح می‌شود؛ قبلا هم گفته‌ام در سیاست باید امنیت، تفاهم و رونق وجود داشته باشد. امنیت در میان و برون مرزها، تفاهم بین گروهای سیاسی و اجتماعی به معنای جلوگیری از نزاع سیاسی فرساینده و مداوم منظور است، رونق اقتصادی در سایه امنیت فراهم می‌شود. این سه معقوله یکدیگر را تقویت و تضعیف می‌کنند. هیچ کدام از این سه مورد بدون همدیگر پایدار نمی‌ماند.
وی تأکید کرد: یک خروجی دیگر هم‌ وجود دارد که پایداری است، پایداری محیط زیستی، پایداری سیاسی، پایداری اجتماعی و پایداری فرهنگی. امنیت، رونق اقتصادی و تفاهم می‌توانند کوتاه مدت باشند نه پایدار؛ قرار گرفتن در ابتدای جاده‌ای که بتواند امنیت، تفاهم و رونق را پایدار کرد، ضرورت ایران امروزاست. فاضلی با تأکید بر اینکه منازعاتی که از خرداد ۷۶ و به ‌خصوص از تیر ماه ۷۸ آغاز شده بالأخره باید جایی در این کشور متوقف شود، اظهار داشت: توافق سازی با قدرت‌های جهانی به‌ خصوص آمریکا و اروپا و توامان با چین و روسیه و کشورهای همسایه، بازسازی ظرفیت برای حل مسأله‌های حل نشده در سایه توافق سازی داخلی و خارجی، بازسازی اعتماد و سرمایه اجتماعی در ساختن و کسب و روایت کردن موفقیت‌های گام به گام باید صورت بگیرد. ایران امروز ظرفیت کسب موفقیت‌های بزرگ را به یکباره ندارد باید با مردم در چهارچوب بازی اعتماد ساز به سمت موفقیت عمل کرد.
وی با اشاره به این‌که جهت‌گیری سیاسی را برای ایران امروز ضروری می‌دانم، گفت: تمرکز بر جلوگیری از تخریب‌پذیری سرزمین، تمرکز بر مسائل آب، فرونشست زمین و فرسایش و بقیه تهدیدهای محیط زیستی از جمله این مهم است. تمرکز بر یک سیاست صنعتی برای تمرکز در مناطق توسعه نیافته برای تأمین معیشت مردم ایران، ارتقای عدالت بین مرکز و حاشیه، تمرکز بر بازسازی جایگاه ایران در اقتصاد جهانی و جایابی مناسب‌تری برای ایران در زنجیره ارزشی، فراتر رفتن از دوگانه و بازار و پیش گرفتن سیاست تلفیقی مسأله محور است.
این جامعه شناس گفت: به نظر من اقتصاد، محیط زیست و سیاست اجتماعی به گروهی نیاز دارد که می‌گوید راه حل از قبل نیست؛ بلکه بسته به جایی است که قرار دارید. یعنی وضع موجودات، به جای که می‌خواهید بروید یعنی مقصد راه حل ها می توانند باشند. در خصوص اقتصاد باید ترکیبی از بازارهای آزادتر بین دولت و خصوصی باشد یا ترکیبی از هر دو باشد، بستگی دارد می‌خواهید چه مسأله‌ای را برای رسیدن به چه هدفی حل کنید.وی تأکید کرد: زمان مند کردن حمایت از صنایع و گذار به وضعیت تولید به رانت مولد مهم است. مجتبی حسین خان تأکید دارد باید نگاه به رانت مولد و غیر مولد را تغییر داد. رانت مولد توانمند شبیه آنچه که در کشورهای شرق به کار گرفته شد می‌تواند ضرورت توسعه در ایران باشد. رانت غیر مولد، غیر زمانمند، نامحدود، منشا ناکارآمدی ها و فساد گسترده در کشور و جهت‌گیری به سمت رانت مولد زمانمند همزمان با کاستن مداخله زیان بار دولت است .