شوک اقتصادی پاکستان برای جهان

محدودیت‌های وارداتی در این دوره بر صادرات نیز تأثیر منفی گذاشت که به دلیل در دسترس نبودن نهاده‌های وارداتی و سایر عوامل مؤثر بود.
علیرغم موقعیت راهبردی پاکستان در اقتصاد جهانی، رتبه پاکستان به عنوان واردکننده (۴۶) و صادرکننده (۶۱) در بین ۱۳۸ کشور، نشان‌دهنده پتانسیل‌های بکر آن است. به طرز شگفت‌آوری، این کشور از نظر تراز تجاری در جایگاه ۱۳۲ جهان قرار دارد. در حالی که پاکستان قراردادهای دوجانبه و چندجانبه متعددی از جمله قراردادهای تجارت آزاد و امتیازی را با هدف تقویت تجارت منعقد کرده است اما برای بهره برداری کامل از فرصت های ارائه شده توسط این ترتیبات تلاش کرده است. یکی از این سازمان‌ها که هدف آن بهره‌برداری از پتانسیل تجاری کشورهای اسلامی است، سازمان همکاری اقتصادی دی‌ ۸ (گروه هشت کشور اسلامی در حال توسعه) است. کشورهای دی‌ ۸ متشکل از پاکستان، بنگلادش، اندونزی، ترکیه، ایران، مالزی، مصر و نیجریه، مجموعاً دارای تولید ناخالص داخلی ۴.۹۲ تریلیون دلاری هستند که تقریباً ۱۴ درصد از حجم تجارت جهانی و ۵۰ درصد از حجم تجارت بین اعضای سازمان همکاری اسلامی را تشکیل می‌دهد.
پاکستان علیرغم ترکیب امیدوارکننده خود، به طور کامل از فرصت‌های ارائه شده دی ۸ از جمله توافقنامه تجارت ترجیحی گروه PTA-D۸ که اخیراً اجرا شده است، با هدف ارتقای تجارت بین کشورهای عضو، استفاده نکرده است.
نیاز فوری به افزایش حجم تجارت دوجانبه پاکستان با کشورهای دی ۸، به ویژه بهبود تدریجی سهم آن وجود دارد. تجارت پاکستان با ایران اهمیت زیادی دارد. پاکستان در سال ۲۰۲۲، کالاهایی به ارزش ۱۴۴۸ میلیون دلار از ایران وارد کرده است، در حالی که صادرات پاکستان به اندازه ۸۴۳ میلیون دلار بوده است. اخیراً یک برنامه راهبردی پنج ساله بین دو کشور منعقد شده است تا به هدف تجاری ۵ میلیارد دلاری تا سال ۲۰۲۸ دست یابد.
تجارت دوجانبه پاکستان با ترکیه در گذشته تا حدودی ثابت مانده است و در سال ۲۰۲۲ به ۸۲۲ میلیون دلار رسیده است و صادرات پاکستان به ترکیه به ۳۴۵ میلیون دلار رسیده است. صادرات پاکستان در سال ۲۰۲۱ به ترکیه ۸۵۸ میلیون دلار ارزش داشت که تراز تجاری بیشتر به نفع ترکیه بود.
پیش‌بینی می‌شود که با اجرایی‌ شدن اخیر موافقتنامه تجارت کالا بین پاکستان و ترکیه در سال ۲۰۲۳، تجارت رشد کند. به همین ترتیب، صادرات پاکستان به مالزی در سال ۲۰۲۳ بالغ بر ۳۰۰ میلیون دلار و واردات ۹۶۱ میلیون دلار در مقایسه با صادرات ۳۷۵ میلیون دلاری و واردات از مالزی به ارزش ۱۰۶۰ میلیون دلار در سال ۲۰۲۲ بوده است.
در سال‌های اخیر، تجارت دوجانبه پاکستان و بنگلادش با نرخ متوسط پنج درصد رشد اسمی داشته است. با این حال، صادرات پاکستان به بنگلادش شاهد کاهش بوده است و از ۹۵۳ میلیون دلار در سال ۲۰۲۲ به ۷۰۵ میلیون دلار در سال ۲۰۲۳ رسیده است. به طور معمول، صادرات پاکستان به بنگلادش شامل منسوجات، محصولات معدنی و محصولات شیمیایی است، در حالی که واردات از بنگلادش عمدتاً شامل جوت، سایر الیاف نساجی، تنباکوی خام و کشتی‌های قراضه است. متأسفانه، کمیسیون مشترک اقتصادی پاکستان و بنگلادش (JEC) همچنان غیرفعال است و مانع رشد تجارت دوجانبه می‌شود.