جواد کاظمی – عضو کمیسیون فرش اتاق بازرگانی ایران و از فعالان با سابقه تولید و صادرات فرش دستباف، میگوید:طبق آمار رسمی گمرک، صادرات فرش دستبافت ما در سال ۱۴۰۴ رقمی معادل ۴۲ میلیون دلار بوده است. این رقم در مقایسه با سالهای دور، نظیر ۱۳۷۰، بسیار چشمگیر است؛ ما در مقطعی تا مرز ۲ میلیارد دلار صادرات فرش دستبافت رسیده بودیم، اما متأسفانه این روند سیر نزولی به خود گرفت. در خصوص سال ۱۴۰۵ نیز از آنجا که در ابتدای سال قرار داریم و با جنگ تحمیلی و جریاناتی که مانع از صادرات شده مواجه شدیم، هنوز آماری منتشر نشده است. با این حال امید داریم با پیروزی کشورمان، شرایط برای صادرات بار دیگر مهیا شود.
وی معتقد است، آینده فرش دستبافت به استعداد، کوشش، پشتکار، نوآوری و تحقیق و تفحص همکاران ما در زمینه تولید بازمیگردد؛ همکارانی که فرشهایی خلق میکنند که چشم جهان را خیره میکند. این یک فرصت همیشگی برای کشور ماست و به همین جهت من به آینده فرش خوشبین هستم. با این وجود، ما با مسائلی در خصوص تهیه مواد اولیه و بحث برگشت ارز مواجهیم. بارها عرض کردهام که در همه جای دنیا صادرکننده را تشویق و واردکننده را با ابزارهایی چون تعرفه روبرو میکنند، اما در اینجا این رویه برعکس است. ما صادرکننده را تنبیه میکنیم با این فرض که باید ارز خود را برگرداند یا در مقابل آن واردات داشته باشد. الزاماً هر صادرکنندهای واردکننده نیست و این موضوع دست و پای صادرکننده را میبندد. در گذشته نهتنها صادرکننده الزامی به عرضه ارز با قیمتی پایینتر از ارزش واقعی نداشت، بلکه جوایز صادراتی نیز برای او تعریف شده بود و به همین جهت صادرکنندهها تشویق به توسعه صادرات میشدند. آن سالها، روزهای خوبی برای صادرات کشور و بهویژه فرش و تمام محصولات صادراتی بود.
وی درباره این نگرانی که کشورهایی مانند پاکستان و چین با تقلید از فرشهای ما بازار ما را لطمه بزنند،میگوید: این نگرانی مانند آن است که مدیرعامل مرسدس بنز نگران رقابت با پراید باشد. این شاید به یک جوک شبیه باشد، اما واقعیتی را میرساند. هیچیک از این کشورها نمیتوانند در قد و قواره زیباییآفرینی و هنرمندی همکاران من در استانهای صاحب فرش باشند. تنوع در کار ما، بهویژه در حوزه فرش ابریشم، شگفتانگیز است؛ یک تولیدکننده ممکن است آرشیوی با چند صد طرح و نقش مختلف داشته باشد و اصرار بر افزایش این تنوع دارد. امروزه یکی از مشتریان پروپاقرص فرش ابریشم ایران، ثروتمندان چین هستند و از این زاویه جای نگرانی نیست.
آیا کاهش صادرات و نوسانات قیمت، خریداران و تجار را از فرش ایرانی دور کرده است؟ کاظمی در پاسخ به این سوال میگوید:باید واقعبین بود. اگر قیمت فرش در برابر ارزهای خارجی مانند دلار و یورو را مقایسه کنیم، افزایش چندانی نداشته و قیمتها همچنان معقول است. برای خریدار داخلی، تک بودن و زیبایی فرش مهمتر از نوسانات جزئی قیمت است. اما مشکل اصلی بر سر راه تجار خارجی، تعهد بازگشت ارز و نبود تبادلات بانکی است. وقتی یک تاجر خارجی جنسی را میخرد و ارسال یک فرش ماهها طول میکشد، نمیتواند تعهد ارزی بدهد. اگر مشکلات تحریم و نقل و انتقالات مالی حل شود، بیشک رغبت تجار خارجی برای خرید و صادرات فرش ایران افزایش چشمگیری خواهد یافت.
وی میافزاید: در ماههای اخیر به دلیل بحرانهای اقتصادی، طبیعی است که ریزش نیرو و دلسردی رخ دهد، اما بحران آنقدرها هم جدی نیست و فرش دستبافت جایگاه خود را حفظ کرده است. هنرمندان ما با تلاش و پشتکار، چالشها را پشت سر میگذارند. در کمیسیون فرش، رسالت اصلی ما تقویت این هنر است. ما ابزار اجرایی مستقیم نداریم، اما با ارتباط با مسئولان به دنبال رفع گرهها هستیم. شعار ما این است: «طراحی امروز، صادرات فردا». ما میخواهیم با شفافسازی نیاز بازار، امید را به هنرمندانی که دلزده شدهاند بازگردانیم، نه اینکه آنها را به سمت مشاغل دیگر سوق دهیم.
وی تصریح میکند:بزرگترین چالش بافندگان در حال حاضر تورم است که البته تنها مختص این قشر نیست و پدیدهای نامبارک برای کل کشور است. من شخصاً امیدوارم روزهای خوبی در انتظار کشور باشد. ما بضاعت بسیار قوی از نظر نیروهای توانمند در حوزه صنایع دستی و اقتصاد و هم منابع غنی داریم و اطمینان دارم مدیریت کشور دلسوزانه دنبال میشود. با کنترل تورم و تقویت پول ملی، این مشکل از سر راه مردم برداشته خواهد شد.
