در هفتههای اخیر، دولت با حذف ارز ترجیحی برای کالاهای اساسی مانند گوشت قرمز، عملاً هزینههای مصرفکننده نهایی را افزایش داده است؛ تصمیمی که هرچند در راستای اصلاح ساختاری نظام یارانهها اتخاذ شده، اما بار سنگینی بر دوش اقشار آسیبپذیر میگذارد. این فشارها اکنون با زمزمههای افزایش قیمت نان یارانهای به مرز هشدار رسیدهاند؛ کالایی که نانواهای آزادپز به دلیل افزایش شدید قیمت گندم و هزینههای تولید، ناگزیر به بالا بردن نرخ فروش آن شدهاند.
این شرایط پیچیده، زنجیره تأمین و عرضه نان را دچار تلاطم کرده و صفهای طولانی نانواییهای دولتی که هنوز قیمت مصوب دارند، نشانه آشکاری از این فشارهاست. در حالی که مسئولان تأکید میکنند افزایش قیمت نان یارانهای تصویب نشده، اما ناپایداری نظام یارانهای و فشارهای مالی نانوایان آزادپز، چشمانداز روشنی برای تثبیت قیمتها ارائه نمیدهد.
به باور کارشناسان اقتصادی، نظام یارانهای مستقیم به نان در این شرایط تورمی، علاوه بر هدررفت منابع، زمینه فساد را نیز فراهم میکند. طرحهایی مانند کارت نان و پرداخت یارانه مستقیم به مصرفکننده، میتواند راهحلی برای افزایش شفافیت، جلوگیری از سوءاستفادهها و حفظ عدالت اجتماعی باشد. با این وجود، اجرای این طرحها نیازمند زیرساختهای هوشمند و حمایت قوی دولت است تا فشار بر سفره مردم به حداقل برسد.
از سوی دیگر، اصلاح نظام بانکی و حمایت از تولیدکنندگان گندم و نانوایان میتواند به کاهش هزینهها و کنترل قیمتها کمک کند، اما این امر نیازمند اراده سیاسی و همکاری همه دستگاهها است. بیتردید، هرگونه تأخیر در اصلاح ساختار یارانهها و نظام عرضه نان، علاوه بر زیان اقتصادی، پیامدهای اجتماعی نیز در پی خواهد داشت.
جعفر رضایی – مدیرمسئول
