سید آقازاده با بیان اینکه زبان عامل بسیار مهمی است که ما بتوانیم با دیگر کشورها ارتباط برقرار کنیم، افزود: بخشی از جمعیت جنوب و غرب ایران دارای زبان مشترک با عراق هستند، که در مجموع بحث فاصله جغرافیایی و زبان مشترک منجر به ارتباط و صادرات مناسب تری به عراق و افغانستان شد، اما در مورد صادرات به پاکستان با توجه به اینکه این شرایط نبود، کمتر موفق بودیم.
وی افزود: در مورد کشورهای «سی آی اس» کشورهای مرکزی «قزاقستان، قرقیزستان و در کل کشورهایی که عضو «ااتحادیه اوراسیا» هستند و آنهایی که عضو نیستند، مثل «ازبکستان و تاجیکستان» با وجود سابقه تاریخی خوب و قرابت فرهنگی که با آنها داریم، ولی به دلیل فاصله جغرافیایی و تفاوتهای زبانی که داریم ضعیف بودیم و نتوانستیم موفق عمل کنیم.
معاون بین الملل اتاق بازرگانی البرز افزود: از طرفی این کشورها خودشان هم تا سال ۲۰۱۷ و ۲۰۱۵ تجارت بازی نداشتند، البته بعضی از این کشورها مثل ترکمنستان هنوز هم دارند با این روال ادامه میدهند. اینها تجارت بستهای دارند و بیشتر روابط دولت به دولت هاست. ازسال ۲۰۱۷ که کشورهایی مثل ازبکستان و قزاقستان فضا را برای کسب و کار باز کردند یک مقدار شرایط بهتر شده است.
سید آقازاده با اشاره به موافقنامه تجارت آزادی که بین ایران و اوراسیا امضا شده، اظهار کرد: وقتی این توافقنامه اجرایی شود فضای بهتری را برای کسب و کار ایران با این کشورها، باز میکند.
وی با تاکید بر اینکه لجستیک عامل خیلی مهمی در توسعه تجارت ما با عراق، افغانستان و حتی پاکستان بوده، افزود: در حوزه کشورهایی مثل عراق و افغانستان که نزدیکی مرز با آنها داریم حتی پاکستان، تجارت ما به دو صورت تجارت رسمی و تجارت غیر رسمی بوده، که رقم آن از تجارت رسمی ما هم بالاتر بوده اما تمام اینها به خاطر همان قرابتهای مرزی اتفاق افتاده است.
سیدآقازاده گفت: در مورد ازبکستان، قرقیزستان و کشورهای «سی آی اس» به دلیل اینکه اولا ریل آهن آنها مستقیم قابل وصل به ریل آهنهای ما نیست، دوما با بعضی از اینها ما ارتباط مرزی نداریم و به عنوان مثال برای ارتباط با ازبکستان مجبوریم از افغانستان عبور کنیم، که خب افغانستان برای مدتها شرایط خوبی نداشت در نتیجه این امکان برای ما وجود نداشت.
وی در خصوص به تجارت با کشورهایی که در حوزه دریای خزر هستند، با بیان اینکه امکانات بندری ما محدود هستند، افزود: البته اخیرا اقداماتی در آستارا هم برای توسعه راههای آبی و هم توسعه راه آهن بین ایران و روسیه اقداماتی انجام شده که میتواند زمینه را یک مقدار فراهم کند، ولی تا به حال موانع لجستیکی تقریبا سهم قابل توجهی را در این که ما نتوانیم وارد بازارهای آسیای مرکزی بشویم داشته است.
معاون بین الملل اتاق بازرگانی البرز در پاسخ به این پرسش که عوامل سیاسی چقدر در بحث صادرات و تجارت ما تاثیر داشته گفت: واقعا در حوزه سیاست نمیتوانم نظر بدهم که چقدر تاثیرگذار بوده، اما به هرحال این کشورها که برای مدتها فضای بستهای داشتند از کمونیسم جدا شدند. کشورهای «سی آی اس» تابع روسیه هستند و خطی که روسیه دنبال میکند اینها هم طبیعتا همان را دنبال میکنند. ولی درحوزه سیاسی میتوان گفت، در واقع روابط خوبی با این کشورها داشتیم، اما این موانع لجستیکی مانع ارتباط گیری ما بوده است.
سیدآقازاده اظهار کرد: از طرفی باید در نظر بگیریم که شرکتهای ایرانی هم شرکتهای کوچکی هستند و اکثر آنها توان اینکه بتوانند بازار یابی گستردهای داشته باشند ندارند، درست است که ما در عراق و افغانستان تجارت خیلی خوبی داریم اما پشت پرده را هم باید نگاه کنیم. به نظر من تجارت ما با افغانستان تا حد زیادی توسط افغانها انجام میشود و در مورد عراق هم همین طور است. یعنی اینکه ما حتی در آنجا هم نتوانستیم به صورت حضوری بازار یابی کنیم.
وی اضافه کرد: در بازاریابی و تجارت با افغانستان و عراق به نظر من در واقع ابتکارعمل تا حد زیادی دست تجار آنها است و در مورد سی آی اس هم همین وضعیت حاکم هست. اگر ما بخواهیم با آنها تجارت قوی داشته باشیم به نظر من همان شرایط خواهد شد یعنی آنها باید بیایند. شاید نمایشگاه اوراسیا مقدمهای باشد برای این کار و بتواند ارتباطی را بین ما و این کشورها شکل بدهد.
معاون بین الملل اتاق بازرگانی البرز با بیان اینکه برخی شرکتهای ما در کشورهای دیگر سرمایه گذاری میکنند، گفت: مشکل عمدهای در این زمینه داریم، سرمایه گذاریهایی که از ایران در کشورهای دیگر میشود در واقع به شکل فرار سرمایه است.
سیدآقازاده تشریح کرد: ما اصلا مقرراتی برای سرمایه گذاری ایرانی در خارج نداریم و اگر کسی بخواهد ارز خارج کند با چه مقرراتی میخواهد خارج کند تا سرمایه گذاری کند. برای خدمات فنی مهندسی چارچوبی هست، اما الان سرمایه گذار ایرانی مجبور است پول خود را دزدکی از یک مجاری که در دسترس دارد خارج کند برود مثلا در ارمنستان سرمایه گذاری کند.
وی با بیان اینکه در حال حاضر این موضوع به دلیل نبود مقررات خیلی اتفاق میافتد، افزود: پس در واقع ارتباط تجاری با داخل هم برقرار نمیشود و سرمایه گذارها وقتی میروند، دیگر ارتباطی با ایران پیدا نمیکنند. در صورتیکه انتظار این است که وقتی شما در کشوری دیگر سرمایه گذاری میکنید، در واقع ابتدای ایجاد رابطه تجاری با کشورمان باشد و بتوانیم با بازار آن کشور ارتباط بگیریم ولی متاسفانه این اتفاق نمیافتد.
