او در پاسخ به این پرسش که آیا باقیمانده ماههای بارشی میتواند وضعیت را تغییر دهد، گفت: «ماههای اسفند و فروردین بسیار حائز اهمیت هستند. بحران آب، یک بحران ساختاری است و اینگونه نیست که با بارشهای سالانه وضعیت آن تغییر چندانی پیدا کند. ما وضعیت آب کشور را به صورت سالیانه برنامهریزی نمیکنیم؛ بلکه با ساختاری مواجه هستیم که این ساختار، نیازها و کمبودهای خاص خود را دارد و بخش مهمی از این کمبودها، ارتباطی به میزان بارشها ندارد.»
نوریاسفندیاری با اشاره به وابستگی گسترده کشور به منابع زیرزمینی افزود: «ما وابستگی بسیار زیادی به آبهای زیرزمینی داریم… اما متأسفانه ما از این آبخوانها به روش درستی استفاده نکردهایم. هر ساله آن میزان آبی که از سالهای گذشته ذخیره شده بود… استخراج شده و به مصارف کمبازده رسیده است.»
او تصریح کرد: «ساختار اقتصادی ما به گونهای است که آب بسیاری مصرف میکند، اما بازدهی اقتصادی آن بسیار اندک است. ما با مشکلات ساختاری هم در اقتصاد، هم در نحوه بهرهبرداری و هم در تکنولوژی مورد استفاده مواجه هستیم که همگی دارای اشکال هستند.»
*مصرف شهری و فرونشست
دبیر اندیشکده آب درباره الگوی مصرف شهری گفت: «در شهرهای ما میزان مصرف سرانه روزانه، معمولاً بالای ۲۰۰ لیتر در روز است که در مجموع، بسیار بالاتر از الگوی مصرف استاندارد است.» با این حال تأکید کرد: «تمام این مسائل به مصرفکننده خانگی بازنمیگردد. سهم مهمی از این میزان، مربوط به برداشتهای ما برای فضای سبز است.»
او هشدار داد: «این فضاها عمدتاً از آب زیرزمینی استفاده میکنند و در اکثر شهرهای بزرگ ما از ذخایر زیرزمینی زیر شهرها بهرهبرداری بیش از حدی صورت گرفته است. این امر منجر به وقوع پدیده فرونشست شده و شهر در حال فرو رفتن است؛ از جمله شهر تهران.»
*کاهش فشار آب و پیامدهای پمپهای خانگی
نوریاسفندیاری درباره کاهش فشار آب و استفاده از پمپهای خانگی توضیح داد: «شرکت کارگزار برای کنترل نسبی مصرف، این اقدام را انجام میدهد… اما این اقدام مشکلات دیگری ایجاد میکند؛ مردم مجبور میشوند در ساختمانهای خود مخزن تعبیه کنند و یا از پمپ استفاده کنند.»
او تأکید کرد: «استفاده از پمپ وضعیت را بدتر کرده و مشکلات دیگری ایجاد میکند؛ از جمله اینکه نوعی فاصله طبقاتی از نظر برخورداری از آب به وجود میآورد.»
*حتی با دو برابر شدن بارش هم کمبود داریم
این کارشناس حوزه آب درباره چشمانداز سال آینده گفت: «اگر فرض کنیم میزان بارشهای ما در حال حاضر تقریباً ۲ برابر سال گذشته باشد… باز هم با کمبود جدی مواجه خواهیم بود.» او با اشاره به تهران افزود: «احتمال زیادی وجود دارد که این آب سطحی کفایت نکند و مخازن سدهای ما تا پایان امسال پر نشوند.»وی تأکید کرد: «بهتر است از همین حالا به فکر مدیریت دادهها و منابع باشند، به جای آنکه این موضوع را به فصل تابستان موکول کنند.»
*پیوند ناترازی آب و برق
نوریاسفندیاری درباره همزمانی ناترازی آب و برق نیز گفت: «یک همبستگی مستقیم میان ناترازی آب و ناترازی برق وجود دارد و این دو با یکدیگر در ارتباط هستند.» او توضیح داد که وابستگی گسترده به پمپاژ در بخش کشاورزی و شهری مصرف برق را افزایش داده است و افزود: «بهتر است از ابزار قیمتگذاری انرژی در بخش کشاورزی به نحو مطلوبتری برای ایجاد تعادل و تراز استفاده شود.»
*صنایع بدون برنامه جامع
او در پاسخ به پرسشی درباره آمادگی صنایع گفت: «در این زمینه برنامهریزیهایی در حال انجام است، اما در بخش صنعت، برنامه جامعی که به چشم بیاید مشاهده نمیشود.» وی اضافه کرد: «این مسئله نیازمند یک طرح جامع است که تاکنون زیاد مورد توجه نبوده و تنها به صورت موردی، برخی صنایع بزرگ تلاش کردهاند… وابستگی خود را به شبکه سراسری کاهش دهند.»
*نبود گفتوگوی مستمر کارشناسی
دبیر اندیشکده آب درباره مشارکت کارشناسان در تصمیمسازیها نیز اظهار داشت: «خیر. برخوردها همیشه به صورت بسیار ضربتی و ستادی بوده است… چون تصمیمگیریها پشت درهای بسته انجام میشود و یک جریان مستمر تبادلنظر و دانشافزایی وجود ندارد، این مسائل به نتیجه نرسیده است.»
*راهحل در اصلاح الگوی توسعه
او درباره تجربه کشورهای همسایه گفت: «استفاده از تجربیات آن کشورها اساساً با بنیانهای توسعه پایدار ناسازگار است… اصلاً شایسته نیست که ما آنها را الگو قرار دهیم.»
نوریاسفندیاری در جمعبندی تأکید کرد: «حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد مصرف آب ما به طور متوسط در بخش کشاورزی است که این میزان با اصلاح ساختار توسعه و حرکت به سمت توسعه کمآببر، میتواند کاملاً متحول شود.» و در پایان افزود: «نکته کلیدی، مسئله تغییر الگوی توسعه است… متأسفانه مدیریت بخش آب این اهتمام را نداشته است که این مباحث را به سطوح عالی تصمیمگیری ببرد.»
