پاسخ صریح و علمی این است: خیر. تجربه قدرتهای بزرگ نظامی دنیا اثبات کرده که ضعفهای اقتصادی، مقدمه بیثباتی سیاسی و فروکاستن از توان نظامی است. بنابراین برای تثبیت و گسترش جایگاه ایران در معادلات امنیتی منطقه، ضروری است که تحول اقتصادی به یک پروژه ملی تبدیل شود.
تا امروز، بخش عمدهای از بنیه مالی جمهوری اسلامی، از صادرات منابع خام، خصوصاً نفت و گاز، تأمین شده است. این منابع، در عین حال که مزیتی بالقوه به شمار میآیند، اما به دلیل نوسانات بازار جهانی، تحریمها و محدودیت در زنجیره ارزش افزوده، نمیتوانند ستون پایدار یک اقتصاد مدرن و قدرتساز باشند. اقتصاد قدرتساز، اقتصادی است که بر پایه تولید دانشبنیان، فناوری پیشرفته، نوآوریهای صنعتی، و جذب سرمایه انسانی و اجتماعی بنا شده باشد. سرمایههای واقعی ایران نه در زیر زمین، بلکه در بالای آن، در مغزهای متفکر، دانشگاهها، نخبگان و کارآفرینان نهفته است.
قدرت بازدارنده ایران که در جنگ اخیر به نمایش گذاشته شد، بیگمان نتیجه دههها تلاش در زمینه صنایع دفاعی، مهندسی نظامی و علم بومی بوده است. اما این قدرت، برای استمرار، نیازمند تغذیه دائمی از یک اقتصاد خلاق، پویا و رقابتپذیر است. جنگ امروز، جنگ مغزهاست؛ و در این میدان، پیروزی با کسانی است که زیرساخت فکری و اقتصادی خود را بازآفرینی کنند.
بنابراین ضروری است که سیاستگذاری اقتصادی کشور، از الگوی معیشتمحور به سمت الگوی امنیتمحور و اقتدارآفرین حرکت کند. این یعنی حذف رانت، کاهش بوروکراسی، ایجاد فضای رقابتی برای تولید، تسهیل ورود نخبگان داخل و خارج کشور به چرخه اقتصاد و طراحی یک معماری کلان برای پیوند اقتصاد دانشبنیان با صنایع دفاعی و امنیتی.
توسعه اقتصادی یک پروژه جناحی نیست؛ یک ضرورت ملی است. راه نجات ایران، نه در بستن درها و نه در دلسپردن محض به بازار جهانی، بلکه در فعالسازی ظرفیتهای داخلی با نگاه منطقهای و ژئواستراتژیک نهفته است. ایران با بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی ممتاز، جوانان تحصیلکرده، و تجربه طولانی در خودکفایی صنعتی، میتواند به یک قطب اقتصادی-نظامی باثبات در غرب آسیا تبدیل شود. برای ماندن در بازی قدرت، ایران باید اقتصاد را دوباره تعریف کند: نه به مثابه مسئلهای برای سفره مردم، بلکه به عنوان سنگبنای امنیت ملی، ثبات منطقهای و قدرت جهانی. اگر چنین شود، نه تنها اسرائیل، بلکه هیچ قدرتی در منطقه جرئت نخواهد کرد برای ایران خط و نشان بکشد؛ هرچند ایران نشان داد در همین شرایط نیز از قدرت دفاعی و بازدارندگی متناسب با تهدیدهای فعلی برخوردار است.
حمیدمیرزایی نژاد-صاحب امتیاز
